Jaką dokumentację prowadzi nauczyciel wspomagający w przedszkolu. Dziennik nauczyciela wspomagającego.

W obowiązujących przepisach prawa oświatowego nie wskazano wprost katalogudokumentów, które musi prowadzić nauczyciel wspomagający w przedszkolu. Jednakże obowiązki tej grupy nauczycieli wynikają z dwóch podstawowych źródeł:

• przepisów regulujących zakres zadań nauczyciela, w tym nauczyciela współorganizującego kształcenie specjalne,
• rozporządzenia w sprawie dokumentacji przebiegu nauczania, wychowania i opieki w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Zgodnie z tymi regulacjami, nauczyciel wspomagający powinien dokumentować swoją pracę w takim zakresie, aby odzwierciedlić:

• realizowane działania i wsparcie udzielane dziecku,
• uzyskiwane informacje o funkcjonowaniu dziecka w grupie,
• współpracę z rodzicami oraz innymi nauczycielami i specjalistami.

Taka dokumentacja nie tylko porządkuje pracę nauczyciela, ale także pozwala na bieżące monitorowanie postępów dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego oraz skuteczność podejmowanych działań wspierających.

Nauczyciel współorganizujący proces kształcenia ucznia nie prowadzi odrębnego dziennika zajęć wychowania przedszkolnego dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Jego udział w codziennych zajęciach wychowania, opieki i nauczania potwierdza się poprzez złożenie podpisu w dzienniku zajęć – obok podpisu nauczyciela prowadzącego.

Nie ma obowiązku prowadzenia osobnej dokumentacji dotyczącej obecności dziecka ani tematów zajęć wychowania przedszkolnego, ponieważ są one wpisywane w głównym dzienniku oddziału przedszkolnego. Wszelkie działania nauczyciela wspomagającego w zakresie codziennego wspierania dziecka w pracy grupowej dokumentuje się w ramach tego dziennika – poprzez podpis.

Wyjątkiem są sytuacje, w których nauczyciel wspomagający prowadzi z dzieckiem indywidualne zajęcia specjalistyczne. Wówczas, zgodnie z przepisami:

• prowadzi oddzielny dziennik zajęć rewalidacyjnych – jeśli takie zajęcia są przewidziane w orzeczeniu,
• prowadzi dziennik zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej – jeśli zostały przydzielone dziecku zgodnie z zaleceniami zespołu.

W obu przypadkach stosuje się zasady dokumentowania wynikające z § 11 rozporządzenia MEN z 25 sierpnia 2017 r. dotyczącego prowadzenia dokumentacji przez publiczne przedszkola i szkoły.

Obowiązek prowadzenia dziennika przez nauczyciela wspomagającego nie wynika wprost z przepisów prawa oświatowego, jednak w wielu przedszkolach taki wymóg może zostać wprowadzony na podstawie regulacji wewnętrznych – np. zarządzenia dyrektora lub zapisów w statucie placówki.

Jeżeli przedszkole wymaga prowadzenia dziennika zajęć nauczyciela wspomagającego, powinien on zawierać wpisy zgodne z jego faktycznymi działaniami oraz zakresem obowiązków. Zakres informacji, jakie należy w nim uwzględnić, powinien być jasno określony przez dyrektora.

Przykładowe wpisy do dziennika nauczyciela wspomagającego:

• Udział w zajęciach wychowania przedszkolnego i monitorowanie aktywności dziecka – np. „Obserwacja zachowania dziecka podczas zajęć grupowych, reagowanie na trudności z koncentracją”.
• Systematyczne sprawdzanie rozumienia treści – np. „Udzielanie wskazówek, uproszczenie poleceń, zadawanie pytań sprawdzających zrozumienie tematu”.
• Aktywizowanie dziecka – np. „Zachęcanie do udziału w zajęciach ruchowych i rytmicznych, pomoc w przygotowaniu materiałów”.
• Wsparcie podczas zadań stolikowych i wypowiedzi ustnych – np. „Pomoc w budowaniu wypowiedzi, podpowiedzi językowe, wspieranie w rysowaniu lub wycinaniu”.
• Motywowanie do podejmowania aktywności w zabawie – np. „Zainicjowanie wspólnej zabawy z innymi dziećmi, wzmacnianie pozytywnych zachowań”.
• Komunikacja z rodzicami – np. „Przekazanie informacji o trudnościach w pracy manualnej, notatka do zeszytu kontaktów”.

Wpisy powinny być rzeczowe, krótkie i jasno opisywać realne działania nauczyciela wspomagającego. Nie należy oceniać dziecka, ale wskazywać na obserwacje i wsparcie udzielane w konkretnych sytuacjach dydaktycznych i wychowawczych.

Jednym z istotnych zadań nauczyciela wspomagającego jest realizacja zajęć wynikających z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET) – np. zajęć rewalidacyjnych lub innych zajęć specjalistycznych. Zajęcia te wymagają odrębnego dokumentowania w formie dziennika innych zajęć.

Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie prowadzenia dokumentacji przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki prowadzi się dzienniki innych zajęć, jeżeli wynika to z potrzeby dokumentowania przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, w szczególności w przypadku:

• zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
• zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia dzieci,
• zajęć wspierających kształtowanie kompetencji społecznych lub zawodowych.

Dziennik innych zajęć powinien być prowadzony rzetelnie i systematycznie - dla każdego rodzaju zajęć odrębnie. Obejmuje on nie tylko tematy zajęć i obecność dziecka, ale również dokumentację odnoszącą się do realizacji celów IPET, takich jak:

• data i czas trwania zajęć,
• temat oraz forma zajęć,
• realizowane metody i środki dydaktyczne,
• ocena postępów dziecka,
• wnioski do dalszej pracy.

Dokumentowanie realizacji IPET jest obowiązkowe, ponieważ stanowi podstawę do oceny skuteczności podejmowanych działań edukacyjnych, terapeutycznych i wychowawczych. Może być również wykorzystywane w kontaktach z rodzicami oraz w procesie modyfikowania indywidualnego programu pracy z dzieckiem.

Dziennik innych zajęć to obowiązkowa dokumentacja w przypadku prowadzenia zajęć specjalistycznych, w tym zajęć wynikających z IPET lub pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Jego prowadzenie reguluje § 11 rozporządzenia MEN z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie dokumentacji przebiegu nauczania.

W przedszkolu do dziennika innych zajęć wpisuje się:

• imiona i nazwiska dzieci,
• daty i tematy przeprowadzonych zajęć,
• liczbę godzin zajęć,
• obecność dzieci,
• podpis nauczyciela prowadzącego zajęcia.

W przypadku zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dziennik powinien zawierać również:

• nazwiska i imiona dzieci w porządku alfabetycznym oraz oddział, do którego uczęszczają,
• adresy e-mail rodziców oraz numery telefonów (jeśli zostały podane),
• indywidualny program pracy z dzieckiem,
• program pracy grupy – w przypadku zajęć grupowych,
• tygodniowy rozkład zajęć, wraz z datami i czasem ich trwania,
• tematy przeprowadzonych zajęć,
• ocenę postępów dziecka i wnioski dotyczące dalszej pracy.

Każde przeprowadzone zajęcia muszą być potwierdzone wpisem oraz podpisem nauczyciela.

Indywidualna teczka dziecka to zbiór dokumentów, w którym gromadzona jest całość dokumentacji dotyczącej wsparcia udzielanego dziecku w przedszkolu. Obowiązek jej prowadzenia wynika z § 19 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki.

W teczce powinny znaleźć się m.in.:

• dokumentacja badań i działań diagnostycznych,
• czynności uzupełniające prowadzone przez nauczycieli i specjalistów,
• indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne (IPET),
• inne dokumenty związane z realizacją wsparcia psychologiczno-pedagogicznego lub rewalidacyjnego.

Ważne: Teczka nie jest prowadzona wyłącznie przez nauczyciela wspomagającego. Jej zawartość tworzą wszyscy nauczyciele i specjaliści, którzy pracują z dzieckiem, w tym psycholog, pedagog specjalny, logopeda czy terapeuta.

Dokumentacja ta odzwierciedla całokształt działań podejmowanych wobec dziecka i stanowi podstawę do oceny skuteczności wsparcia oraz planowania dalszych działań edukacyjnych i wychowawczych.

Choć przepisy prawa oświatowego nie nakładają na nauczyciela wspomagającego obowiązku prowadzenia dodatkowej dokumentacji poza dziennikami zajęć, dyrektor przedszkola – w ramach wewnętrznych ustaleń – może wprowadzić dodatkowe wymagania dokumentacyjne. Ma to na celu usprawnienie współpracy, monitorowanie postępów dziecka oraz zapewnienie lepszej koordynacji działań wspierających.

Do przykładowych dokumentów, które nauczyciel wspomagający może być zobowiązany prowadzić, należą:

• Program współpracy z nauczycielem wychowania przedszkolnego – określa formy wspólnego działania oraz zakres wsparcia dziecka w grupie.
• Arkusz obserwacji dziecka – dokumentuje codzienne spostrzeżenia dotyczące funkcjonowania dziecka, jego aktywności, emocji, trudności i postępów.
• Analiza skuteczności wspomagania – pozwala ocenić efekty podejmowanych działań oraz zaplanować dalsze formy wsparcia.
• Informacja o osiągnięciach dziecka w I i II półroczu – stanowi podsumowanie pracy z dzieckiem w danym okresie.
• Tygodniowy plan zajęć nauczyciela wspomagającego – zawiera zestawienie aktywności zaplanowanych w ramach współpracy z dzieckiem i nauczycielem prowadzącym.
• Sprawozdanie z pracy w I i II półroczu – opisuje działania realizowane przez nauczyciela wspomagającego, wnioski i propozycje dalszej pracy.
• Sprawozdanie roczne – kompleksowe podsumowanie całorocznego wsparcia, obserwacji i efektów pracy z dzieckiem.

Uwaga: Wymienione dokumenty nie są obowiązkowe na mocy przepisów ogólnokrajowych, ale mogą wynikać z regulacji wewnętrznych przedszkola. Ich prowadzenie może być bardzo przydatne w pracy zespołowej oraz w kontaktach z rodzicami i specjalistami z poradni.

Sprawozdanie z pracy nauczyciela wspomagającego ma charakter fakultatywny, o ile obowiązek jego sporządzania nie został wyraźnie określony w regulacjach wewnętrznych przedszkola (np. w zarządzeniu dyrektora, regulaminie pracy lub planie nadzoru pedagogicznego). Oznacza to, że nauczyciel nie ma formalnego obowiązku przygotowywania takiego dokumentu, chyba że został on wprowadzony jako wymóg w danej placówce.

Ważne: Sprawozdanie z pracy nauczyciela wspomagającego nie jest tym samym, co sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego. To drugie dotyczy wyłącznie nauczycieli realizujących awans zawodowy (na tzw. „starych zasadach”) i ma odrębny charakter oraz cel.

Mimo że sprawozdanie z pracy nie jest wymagane przepisami ogólnymi, jego opracowanie może stanowić cenne źródło informacji dla dyrektora, zespołu specjalistów oraz rodziców dziecka. Dokument ten może zawierać m.in.:

• opis zrealizowanych działań w zakresie wspomagania,
• ocenę postępów dziecka,
• trudności i wyzwania w pracy z uczniem,
• propozycje zmian lub nowych form wsparcia.

W przedszkolach niepublicznych otrzymujących dotację obowiązują takie same zasady prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania, jak w przedszkolach publicznych. Wynika to z § 2 rozporządzenia MEN z 25 sierpnia 2017 r. – oznacza to, że dokumentacja, w tym ewentualne sprawozdania, powinna być prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami i wewnętrznymi ustaleniami placówki.