Nieobecność nauczyciela w dniu konkursu na dyrektora – jak ją prawidłowo rozliczyć?

Jeżeli nauczyciel zatrudniony w przedszkolu przystępuje do konkursu na stanowisko dyrektora innej jednostki nawet prowadzonej przez ten sam organ, jego udział w konkursie nie wynika z obowiązków służbowych wobec aktualnego pracodawcy. Jest to działanie podejmowane z własnej inicjatywy, niezwiązane z realizacją zadań wynikających ze stosunku pracy w przedszkolu.

W takiej sytuacji udział w konkursie należy traktować jako sprawę prywatną nauczyciela. Przepisy prawa pracy nie nakładają na dyrektora placówki oświatowej obowiązku zwolnienia nauczyciela od pracy na czas udziału w konkursie. Decyzja o ewentualnym zwolnieniu ma charakter uznaniowy i może zależeć od wewnętrznych regulacji obowiązujących w placówce, w szczególności od zapisów regulaminu pracy.

Jeżeli regulamin pracy nie przewiduje szczególnych zasad udzielania zwolnień na sprawy osobiste, dyrektor nie ma obowiązku wyrażenia zgody na taką nieobecność. Może ją jednak dopuścić, np. w formie zwolnienia na załatwienie spraw osobistych z obowiązkiem odpracowania albo poprzez udzielenie urlopu bezpłatnego.

Zgodnie z Kodeksem pracy wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy tylko wówczas, gdy przepisy wyraźnie tak stanowią. W przypadku zwolnienia od pracy w celu załatwienia spraw osobistych wynagrodzenie nie przysługuje.

Czas takiej nieobecności powinien zostać odpracowany, przy czym odpracowanie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych. Wniosek nauczyciela o zwolnienie od pracy w tym celu powinien mieć formę pisemną i być przechowywany w dokumentacji dotyczącej ewidencji czasu pracy.

Alternatywą może być urlop bezpłatny, jednak również jego udzielenie zależy od zgody dyrektora jako pracodawcy i nie ma charakteru roszczeniowego.

Odmiennie należy ocenić sytuację, w której nauczyciel przedszkola jest jednocześnie rodzicem dziecka uczęszczającego do placówki, w której organizowany jest konkurs na dyrektora, a następnie – po głosowaniu rady rodziców – zostaje wyznaczony do prac komisji konkursowej i powołany zarządzeniem wójta.

W takim przypadku nauczyciel nie działa jako osoba prywatna, lecz realizuje obowiązek wynikający z wezwania organu administracji samorządowej. Otrzymanie formalnego wezwania do stawienia się na posiedzeniu komisji konkursowej powoduje, że pracodawca ma obowiązek zwolnić nauczyciela od pracy na czas niezbędny do wykonania tego obowiązku.

Zwolnienie od pracy w związku z wezwaniem do stawienia się przed organem administracji publicznej ma charakter obligatoryjny, jednak jest to zwolnienie niepłatne. Przepisy nie przewidują w takim przypadku zachowania prawa do wynagrodzenia.

Nieobecność nauczyciela w tym dniu jest usprawiedliwiona, ale nie jest dniem płatnym. Dyrektor przedszkola nie ma możliwości odmówienia zwolnienia, o ile nauczyciel przedstawi wezwanie lub dokument potwierdzający udział w pracach komisji konkursowej.

Zarówno w przypadku prywatnych wyjść, jak i innych nieobecności nauczycieli, istotne znaczenie mają wewnętrzne przepisy obowiązujące w placówce. Regulamin pracy powinien określać sposób usprawiedliwiania nieobecności, potwierdzania obecności oraz zasady udzielania zwolnień od pracy.

Ponieważ Karta Nauczyciela nie reguluje odrębnie tych kwestii, w tym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu pracy. Odpowiednio skonstruowany regulamin pracy pozwala dyrektorowi uniknąć wątpliwości interpretacyjnych i zapewnia jednolite zasady postępowania wobec wszystkich pracowników.

Udział nauczyciela w konkursie na dyrektora innej jednostki jest sprawą prywatną i nie daje prawa do płatnego zwolnienia od pracy. Natomiast nauczyciel wezwany do udziału w komisji konkursowej jako przedstawiciel rady rodziców korzysta z obowiązkowego, ale niepłatnego zwolnienia od pracy. Zasady rozliczania takich nieobecności powinny być jasno określone w regulaminie pracy placówki.