Najważniejsza zmiana polega na ograniczeniu roli kuratora oświaty w wybranych sprawach organizacyjnych. Wiążąca opinia kuratora nie będzie już wymagana m.in. przy przekazywaniu szkoły przez JST, zakładaniu bibliotek pedagogicznych i placówek doskonalenia nauczycieli, a także przy zmianie siedziby placówki, jeśli była już wcześniej objęta odpowiednią kontrolą. Jednocześnie w niektórych obszarach, takich jak ustalanie obwodu szkoły w uchwale sieciowej, opinia kuratora ma pozostać wymagana.

Nowelizacja ma też ułatwić łączenie szkół podstawowych w zespoły, co według założeń ma poprawić organizację pracy, ułatwić zatrudnianie nauczycieli na pełne etaty i pomóc samorządom utrzymać małe szkoły mimo niżu demograficznego. Uporządkowane mają zostać również przepisy dotyczące obwodów szkół podstawowych.

W projekcie przewidziano także możliwość wykorzystywania infrastruktury szkolnej i przedszkolnej do innych celów społecznych, np. na potrzeby polityki senioralnej lub opieki nad dziećmi do lat 3. Ma to wzmacniać rolę szkoły jako lokalnego centrum usług i aktywności, ale będzie wymagało pozytywnej opinii kuratora oświaty albo – w przypadku szkół artystycznych - Centrum Edukacji Artystycznej.

Ustawa przewiduje również wzmocnienie roli rodziców. Przy zamiarze likwidacji albo przekształcenia przedszkola, szkoły lub placówki mają być obowiązkowe konsultacje społeczne. Dodatkowo projekt zakłada większą ochronę praw rodziców i uczniów w szkołach niepublicznych, m.in. przez wprowadzenie organów przedstawicielskich rodziców, zasad skreślania ucznia z listy oraz reguł ustalania opłat.

Dla rodziców i organizacji pracy szkół ważne są też zmiany dotyczące świetlicy i opieki. Szkoła podstawowa licząca nie więcej niż 70 uczniów będzie mogła zapewnić zajęcia świetlicowe także dzieciom z oddziału przedszkolnego, a dyrektor będzie musiał określić wzór wniosku o objęcie dziecka opieką świetlicową i termin jego złożenia. Projekt przewiduje też możliwość zapewnienia podwieczorku dzieciom korzystającym ze świetlicy.

Z punktu widzenia dyrektorów szkół i przedszkoli oznacza to przede wszystkim potrzebę śledzenia terminu publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw oraz dat wejścia w życie poszczególnych rozwiązań, ponieważ część przepisów ma obowiązywać już po 14 dniach od ogłoszenia, a część od roku szkolnego 2026/2027.