Nowelizacja zmienia art. 8 Prawa oświatowego i ponownie porządkuje katalog zadań własnych gminy. Wprost wskazano, że do zadań własnych gminy należy zakładanie i prowadzenie publicznych przedszkoli, w tym z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi, przedszkoli integracyjnych i specjalnych oraz innych form wychowania przedszkolnego. Z perspektywy praktycznej nie jest to rewolucja, ale potwierdzenie i doprecyzowanie, że to właśnie gmina pozostaje podstawowym organem odpowiedzialnym za ten segment systemu. Dla dyrektorów przedszkoli oznacza to przede wszystkim, że planowane przez gminę reorganizacje sieci oświatowej będą nadal bezpośrednio oddziaływały również na wychowanie przedszkolne.

Z punktu widzenia przedszkoli jedną z najbardziej konkretnych zmian jest dodanie przepisów pozwalających organowi prowadzącemu publiczną inną formę wychowania przedszkolnego przekształcić ją w publiczne przedszkole. Ustawa stanowi przy tym, że do takiego przekształcenia nie stosuje się przepisów o likwidacji szkoły z art. 89–89b, a odpowiednio stosuje się art. 88 dotyczący zakładania publicznych szkół i placówek. To może mieć praktyczne znaczenie dla gmin, które chcą uporządkować lokalną sieć wychowania przedszkolnego i podnieść rangę organizacyjną danej jednostki bez przechodzenia przez pełną procedurę likwidacyjną.

Ustawa przesądza też, że likwidacja innej formy wychowania przedszkolnegonastępuje w drodze przekształcenia szkoły, w której są zatrudnieni nauczyciele i inne osoby prowadzące zajęcia w tej formie. To rozwiązanie techniczne, ale ważne dla organów prowadzących, bo pokazuje, że ustawodawca chce bardziej precyzyjnie powiązać zmiany organizacyjne w wychowaniu przedszkolnym z formalną strukturą jednostek systemu oświaty. Dla dyrektora oznacza to potrzebę bardzo uważnego sprawdzenia, czy planowana przez organ prowadzący zmiana ma być kwalifikowana jako likwidacja, przekształcenie czy zmiana formy organizacyjnej.

Choć ustawa koncentruje się głównie na szkołach, dla przedszkoli szczególnie ważne są przepisy dotyczące szkół podstawowych, w których zorganizowano oddziały przedszkolne. W nowych art. 89a i 89b, dotyczących procedury likwidacji szkoły, ustawodawca wyraźnie nakazał uwzględniać także kwestie transportu i opieki dzieci z oddziałów przedszkolnych. Jeżeli gmina planuje likwidację szkoły podstawowej z oddziałem przedszkolnym, do zawiadomienia o zamiarze likwidacji trzeba dołączyć również informacje o planowanej organizacji transportu i opieki, o których mowa w art. 32 ust. 5 i 6 Prawa oświatowego. Kurator, wydając opinię o likwidacji takiej szkoły, ma z kolei oceniać także te elementy.

To bardzo praktyczna zmiana. Wcześniej dyskusja o likwidacji szkoły często skupiała się głównie na uczniach klas I–VIII, tymczasem nowelizacja wyraźnie przypomina, że reorganizacja szkoły z oddziałem przedszkolnym musi uwzględniać również sytuację dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Dla dyrektora oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej oznacza to większą wagę argumentów dotyczących dowozu, opieki i realnych warunków organizacyjnych po zmianie sieci szkół.

Nowelizacja gruntownie przebudowuje procedurę likwidacji szkół publicznych. Organ prowadzący szkołę ma obowiązek co najmniej na 6 miesięcy przed likwidacjązawiadomić rodziców, kuratora i inne wskazane podmioty. W przypadku szkół prowadzonych przez JST trzeba też opublikować dokumenty i analizy w BIP, umożliwić składanie uwag i wniosków oraz przeprowadzić konsultacje z rodzicami. Kurator wydaje opinię po analizie dokumentów i po przeprowadzeniu oględzin szkoły likwidowanej i szkoły przejmującej uczniów.

Dla samodzielnych przedszkoli ta część nowelizacji nie ma bezpośrednio tak szerokiego zastosowania jak dla szkół, ale dla dyrektorów przedszkoli działających w zespołach lub dla dyrektorów oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych jest to sygnał, że reorganizacje prowadzone przez JST będą teraz bardziej sformalizowane i lepiej udokumentowane. W praktyce może to oznaczać więcej materiałów do analizy, więcej konsultacji i większą rolę danych organizacyjnych przy ocenie planowanych zmian.

Nowy art. 86a Prawa oświatowego pozwala JST prowadzącej szkołę lub placówkę realizować w jej budynku także inne zadania publiczne, m.in. związane z opieką nad dziećmi do lat 3, polityką senioralną, ochroną zdrowia, kulturą, kulturą fizyczną czy aktywnością obywatelską. Warunek jest jeden: takie działania nie mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie szkoły lub placówki, w tym na bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki. Co więcej, potrzebna jest pozytywna opinia kuratora oświatyalbo - w przypadku placówek artystycznych - właściwego nadzoru specjalistycznego.

Dla przedszkoli to temat istotny organizacyjnie. Ustawa nie daje swobody w dowolnym „dogęszczaniu” funkcji w budynku placówki. Wręcz przeciwnie - podkreśla, że dodatkowe działania JST nie mogą pogarszać warunków pracy przedszkola ani bezpieczeństwa dzieci. Dyrektorzy powinni więc zwracać uwagę, czy planowane przez organ prowadzący nowe funkcje w budynku nie kolidują z organizacją wychowania przedszkolnego, dostępnością sal, bezpieczeństwem ciągów komunikacyjnych czy spokojem dzieci.

Ustawa dodaje art. 9a, który pozwala przejąć prowadzenie szkoły przez inną osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą JST, gdy dotychczasowa osoba prowadząca szkołę na podstawie umowy przechodzi na emeryturę albo rentę. Zmiana następuje po uzyskaniu opinii organu nadzoru pedagogicznego i przez zmianę umowy podpisywaną przez strony. Nowelizacja wprowadza też odpowiednie zmiany do ustawy o systemie informacji oświatowej oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Ta ostatnia przewiduje, że publiczne przedszkole lub szkoła, których prowadzenie zostało przejęte na tej podstawie, otrzymują dotacje od dnia przekazania przedszkola lub szkoły.