Nowa podstawa programowa ma przede wszystkim wzmocnić rozwój kompetencji dzieci, ich sprawczość oraz uczenie się poprzez doświadczenie. Wychowanie przedszkolne ma być jeszcze silniej ukierunkowane na rozwój dziecka w wielu obszarach – poznawczym, społecznym, emocjonalnym i fizycznym.

Nowa podstawa programowa dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego będzie obejmować cztery główne elementy:

1. Cele wychowania przedszkolnego, w tym rozwijanie kompetencji fundamentalnych i przekrojowych oraz kształtowanie sprawczości dziecka.
2. Zadania przedszkola, czyli działania, jakie placówka powinna podejmować, aby wspierać rozwój dziecka.
3. Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego, określające efekty edukacyjne, które dzieci powinny osiągnąć przed rozpoczęciem nauki w szkole.
4. Warunki i sposób realizacji podstawy programowej, czyli wskazówki dotyczące organizacji środowiska edukacyjnego i metod pracy z dziećmi.

Tak skonstruowana podstawa programowa ma nie tylko określać cele edukacyjne, ale także wskazywać, jak powinno wyglądać środowisko uczenia się w przedszkolu.

Jedną z najważniejszych nowości w podstawie programowej są tzw. doświadczenia edukacyjne. Są to sytuacje i aktywności, które dzieci powinny przeżywać w przedszkolu, aby rozwijać:

1. kompetencje społeczne,
2. samodzielność i sprawczość,
3. ciekawość poznawczą,
4. kreatywność i umiejętność rozwiązywania problemów.

Doświadczenia edukacyjne mają wspierać rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny dziecka oraz budować poczucie wpływu na otoczenie. W praktyce oznacza to większy nacisk na aktywne uczenie się, działanie i eksperymentowanie zamiast biernego przekazywania wiedzy.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego kładzie nacisk na równowagę między trzema obszarami rozwoju dziecka:

1. zdobywaniem wiedzy,
2. rozwijaniem kompetencji,
3. budowaniem sprawczości i samodzielności.

Dotychczasowy system edukacji był często krytykowany za nadmierne koncentrowanie się na przekazywaniu wiedzy. Reforma ma więc w większym stopniu wspierać umiejętność wykorzystywania wiedzy w praktyce oraz rozwój kompetencji społecznych i emocjonalnych dzieci.

Wychowanie przedszkolne ma pozostać przede wszystkim przestrzenią:

• zabawy,
• ruchu i aktywności,
• rozwijania ciekawości świata,
• budowania relacji społecznych.

Nowa podstawa programowa wskazuje także warunki, w jakich powinna być realizowana edukacja przedszkolna. Podkreśla się m.in.:

1. znaczenie bezpiecznej i wspierającej przestrzeni edukacyjnej,
2. współpracę nauczycieli z rodzicami,
3. rolę środowiska przedszkola jako miejsca sprzyjającego eksploracji i samodzielnemu działaniu dzieci.

W projekcie dokumentu zwrócono również uwagę na ograniczenie wykorzystania cyfrowych urządzeń ekranowych podczas zajęć w przedszkolu. Wymóg ten ma obowiązywać od roku szkolnego 2027/2028.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego zacznie obowiązywać od 1 września 2026 r. i obejmie wszystkie formy wychowania przedszkolnego – przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych oraz inne formy wychowania przedszkolnego. Nie przewidziano okresu przejściowego, dlatego placówki powinny przygotować się do wdrożenia nowych zasad jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027.

Wprowadzenie nowej podstawy programowej oznacza dla dyrektorów i nauczycieli konieczność:

1. analizy nowych celów wychowania przedszkolnego,
2. dostosowania programów wychowania przedszkolnego,
3. zmiany sposobu planowania doświadczeń edukacyjnych dzieci,
4. przemyślenia organizacji środowiska edukacyjnego.

Choć nowe przepisy zaczną obowiązywać dopiero od września 2026 r., już teraz warto śledzić ich ostateczny kształt i przygotować się do ich wdrożenia. Zmiany te mogą bowiem w istotny sposób wpłynąć na organizację pracy przedszkola i sposób prowadzenia zajęć z dziećmi.