Wstępna diagnoza przedszkolna służy rozpoznaniu indywidualnych potrzeb, możliwości i trudności dziecka. Jej przeprowadzanie wynika z obowiązków nauczycieli związanych z prowadzeniem obserwacji pedagogicznej, rozpoznawaniem dysharmonii rozwojowych, organizowaniem wsparcia oraz systematycznym informowaniem rodziców o postępach dziecka.

Nauczyciele są zobowiązani do:

• prowadzenia obserwacji pedagogicznej mającej na celu wczesne rozpoznanie u dziecka dysharmonii rozwojowych i podjęcie wczesnej interwencji,
• diagnozowania i obserwowania dzieci oraz twórczego organizowania przestrzeni ich rozwoju,
• systematycznego informowania rodziców o postępach w rozwoju dziecka,
• opracowania diagnozy dojrzałości szkolnej dla dzieci, które w danym roku mają rozpocząć naukę w szkole.

Wstępna diagnoza przedszkolna jest przygotowywana na podstawie obserwacji, kart diagnostycznych, analizy aktywności dziecka oraz jego prac. Jej celem jest poznanie mocnych stron dziecka, jego zainteresowań, umiejętności, trudności i dotychczasowych doświadczeń. Dzięki temu nauczyciel może lepiej zaplanować pracę wychowawczo-dydaktyczną oraz odpowiednio wcześnie zaproponować potrzebne formy wsparcia.

Przepisy nie określają jednolitego, urzędowego wzoru wstępnej diagnozy przedszkolnej. W praktyce dokument powinien jednak być na tyle precyzyjny, aby pozwalał nauczycielowi planować dalszą pracę, a rodzicom dawać czytelną informację o funkcjonowaniu dziecka.

Wstępna diagnoza przedszkolna powinna zawierać co najmniej:

• dane dziecka i oznaczenie grupy,
• datę lub okres prowadzenia obserwacji,
• opis funkcjonowania dziecka w najważniejszych obszarach rozwoju,
• wskazanie mocnych stron i zauważonych trudności,
• wnioski do dalszej pracy z dzieckiem,
• informację dla rodziców lub zalecenia do wspólnych działań,
• podpis nauczyciela sporządzającego diagnozę.

W praktyce najczęściej opis obejmuje rozwój:

1. społeczno-emocjonalny,
2. poznawczy,
3. językowy i komunikacyjny,
4. ruchowy i samoobsługowy,
5. gotowość do współpracy, koncentracji i wykonywania poleceń.

Przepisy nie wskazują konkretnego terminu przeprowadzenia wstępnej diagnozy przedszkolnej. W praktyce najczęściej przeprowadza się ją w okresie październik–listopad. Co do zasady nie rozpoczyna się jej we wrześniu, ponieważ pierwszy miesiąc pobytu dziecka w przedszkolu jest zwykle czasem adaptacji, a zachowanie dziecka może wtedy odbiegać od jego typowego funkcjonowania.

Po zakończeniu diagnozy nauczyciel powinien podsumować jej wyniki i przekazać je rodzicom. Problem polega na tym, że przepisy nie określają wprost terminu przekazania rodzicom wyników wstępnej diagnozy przedszkolnej.

W praktyce tę kwestię warto uregulować w statucie przedszkola, procedurze wewnętrznej albo innym dokumencie organizacyjnym obowiązującym w placówce. Najczęściej przyjmuje się, że wyniki diagnozy przekazuje się rodzicom w ciągu około dwóch tygodni od zakończenia obserwacji i opracowania wniosków.

Dla dyrektora oznacza to, że dobrze jest zadbać o jasne, wewnętrzne zasady:

• kto sporządza diagnozę,
• w jakiej formie przekazuje się rodzicom informacje,
• w jakim terminie powinno to nastąpić,
• czy przekazanie odbywa się podczas rozmowy indywidualnej, zebrania czy w formie pisemnej.

Z punktu widzenia dyrektora najważniejsze jest uporządkowanie praktyki przedszkola tak, aby wstępna diagnoza przedszkolna nie była jedynie zwyczajem, lecz elementem spójnego systemu obserwacji i współpracy z rodzicami. Warto zadbać o:

• przyjęcie jednolitego wzoru diagnozy,
• ustalenie terminu jej sporządzania,
• określenie zasad przekazywania wyników rodzicom,
• powiązanie diagnozy z planowaniem pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
• dokumentowanie wniosków do dalszej pracy.

Dzięki temu placówka działa w sposób przejrzysty, a rodzice otrzymują rzetelną i terminową informację o funkcjonowaniu dziecka.

Pytanie: Czy wstępna diagnoza przedszkolna jest obowiązkowa?

Odpowiedź:Nie jest wskazana wprost w przepisach jako odrębny dokument, ale wynika z obowiązku prowadzenia obserwacji pedagogicznej i diagnozowania rozwoju dziecka. W praktyce jej sporządzanie jest standardem w przedszkolach.

Pytanie: Kiedy należy przeprowadzić wstępną diagnozę przedszkolną?

Odpowiedź:Przepisy nie określają terminu, jednak przyjmuje się, że diagnoza powinna być przeprowadzona w październiku lub listopadzie, po zakończeniu okresu adaptacyjnego dziecka.

Pytanie: Czy wyniki wstępnej diagnozy trzeba przekazać rodzicom?

Odpowiedź:Tak, ponieważ nauczyciel ma obowiązek informować rodziców o postępach i trudnościach dziecka. Termin przekazania nie jest określony w przepisach, dlatego powinien zostać uregulowany wewnętrznie w przedszkolu.

Pytanie: W jakiej formie przekazuje się wyniki diagnozy wstępnej?

Odpowiedź:Najczęściej odbywa się to podczas rozmowy indywidualnej z rodzicem, czasem w formie pisemnej informacji. Sposób przekazania powinien wynikać z przyjętych w placówce zasad.

Pytanie: Czy wstępna diagnoza przedszkolna jest tym samym co diagnoza gotowości szkolnej?

Odpowiedź:Nie. Wstępna diagnoza przedszkolna służy rozpoznaniu potrzeb i możliwości dziecka na początku roku, natomiast diagnoza gotowości szkolnej jest formalnym dokumentem przekazywanym rodzicom dzieci sześcioletnich do końca kwietnia.

Pytanie: Czy istnieje obowiązkowy wzór wstępnej diagnozy przedszkolnej?

Odpowiedź:Nie. Przepisy nie narzucają wzoru dokumentu. Przedszkole może opracować własny formularz, pod warunkiem że obejmuje on kluczowe obszary rozwoju dziecka i wnioski do dalszej pracy.

Pytanie: Jak często należy aktualizować wstępną diagnozę przedszkolną?

Odpowiedź:Nie ma obowiązku jej formalnej aktualizacji, ale w praktyce nauczyciele prowadzą ciągłą obserwację dziecka, a wnioski z diagnozy są rozwijane i uzupełniane w trakcie roku szkolnego.

Pytanie: Czy brak przekazania wyników diagnozy w określonym terminie jest naruszeniem przepisów?

Odpowiedź:Nie, ponieważ przepisy nie wskazują konkretnego terminu. Jednak brak przekazania informacji rodzicom może zostać uznany za naruszenie obowiązku informowania o rozwoju dziecka, dlatego warto ustalić jasne procedury w placówce.