Średnie wynagrodzenie nauczyciela początkującego - zmiany od 2027 r.

Zgodnie z art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela średnie wynagrodzenie nauczycieli stanowi odpowiednio:

• dla nauczyciela początkującego – 120% kwoty bazowej,
• dla nauczyciela mianowanego – 144% kwoty bazowej,
• dla nauczyciela dyplomowanego – 184% kwoty bazowej.

Kwota bazowa jest określana dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej. Problem dotyczy nauczycieli początkujących. W ostatnich latach samo podniesienie kwoty bazowej nie zapewniało tej grupie takiego samego procentowego wzrostu średniego wynagrodzenia jak nauczycielom mianowanym i dyplomowanym. Dlatego konieczne było stosowanie dodatkowego rozwiązania w ustawach okołobudżetowych.

Takie rozwiązanie obowiązuje również obecnie. Ustawa okołobudżetowa na 2026 r. stanowi, że średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących ustalone na podstawie art. 30 ust. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela zwiększa się w 2026 r. dodatkowo o 2,308%. W praktyce oznacza to, że ustawowy wskaźnik 120% jest w 2026 r. uzupełniany dodatkowym mechanizmem. Rozwiązanie to ma jednak charakter czasowy - obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r.

Podobny mechanizm stosowano również wcześniej, m.in. w 2025 r., kiedy ustawa okołobudżetowa także zwiększała średnie wynagrodzenie nauczycieli początkujących o 2,308%.

Projektowana nowelizacja ma zastąpić coroczne rozwiązania czasowe regulacją wpisaną bezpośrednio do Karty Nauczyciela. Zgodnie z przedstawionymi założeniami w art. 30 ust. 3 pkt 1 wskaźnik dla nauczyciela początkującego ma zostać podniesiony z 120% do 122,7696% kwoty bazowej.

Wskaźniki dotyczące nauczycieli mianowanych i dyplomowanych nie mają się zmienić. Nieprzypadkowo zaproponowano właśnie wartość 122,7696%. Odpowiada ona efektowi obecnie stosowanego mechanizmu, w którym wartość wynikająca ze wskaźnika 120% jest dodatkowo zwiększana o 2,308%.

Zmiana ma więc przede wszystkim przenieść dotychczasowe rozwiązanie czasowe bezpośrednio do Karty Nauczyciela i nadać mu charakter stały.

Według założeń przedstawionych wraz z projektem kwota bazowa dla nauczycieli ma w 2027 r. wzrosnąć o 3%. Gdyby jednak pozostawić w Karcie Nauczyciela wskaźnik 120%, a jednocześnie zakończyć obowiązujące w 2026 r. dodatkowe zwiększenie o 2,308%, nauczyciele początkujący nie uzyskaliby 3-procentowego wzrostu średniego wynagrodzenia.

Według wyliczeń MEN wzrost wyniósłby wówczas jedynie około 0,68%. Podwyższenie ustawowego wskaźnika do 122,7696% ma temu zapobiec i zapewnić nauczycielom początkującym taki sam procentowy wzrost średniego wynagrodzenia jak pozostałym grupom nauczycieli.

Potrzebę stworzenia rozwiązania systemowego zamiast corocznego korzystania z ustawy okołobudżetowej sygnalizowano już podczas prac nad przepisami dotyczącymi wynagrodzeń na 2026 r.

Sama zmiana wskaźnika nie przesądza jeszcze o konkretnej kwocie średniego wynagrodzenia nauczyciela początkującego w 2027 r. Do jej obliczenia potrzebna jest bowiem kwota bazowa określona w ustawie budżetowej na 2027 r. Dopiero po ustaleniu tej kwoty będzie można obliczyć średnie wynagrodzenia wszystkich grup nauczycieli.

Trzeba również pamiętać, że średnie wynagrodzenie z art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela nie jest równoznaczne z miesięcznym wynagrodzeniem, które każdy nauczyciel otrzymuje na liście płac. Wynagrodzenie nauczyciela składa się m.in. z wynagrodzenia zasadniczego, dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa oraz innych składników wskazanych w art. 30 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Projekt dotyczy więc przede wszystkim ustawowego poziomu średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących, a nie bezpośredniego ustalenia jednej konkretnej stawki wynagrodzenia zasadniczego dla każdego nauczyciela.

Najważniejszą różnicą w stosunku do obecnych rozwiązań jest trwałość projektowanej regulacji. Obecnie dodatkowe zwiększenie wynagrodzenia początkujących o 2,308% wynika z ustawy dotyczącej wykonania budżetu na 2026 r. i obowiązuje tylko w tym roku.

Po zmianie wskaźnik 122,7696% miałby znaleźć się bezpośrednio w art. 30 ust. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela. Dzięki temu przy kolejnych zmianach kwoty bazowej nie byłoby potrzeby corocznego tworzenia dodatkowego przepisu wyrównującego sytuację nauczycieli początkujących.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r. Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego obowiązuje dotychczasowy art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela oraz czasowe zwiększenie przewidziane na 2026 r.

Opracowano na podstawie: samorząd.pap.pl