Nauczyciel wspomagający w przedszkolu to potoczne określenie nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, zatrudnianego w celu współorganizowania kształcenia specjalnego albo kształcenia integracyjnego dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepisy nie posługują się wprost nazwą „nauczyciel wspomagający”, lecz określeniem: nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudniony w celu współorganizowania kształcenia.

W praktyce przedszkolnej jest to nauczyciel, który wspiera dziecko z orzeczeniem, ale nie zastępuje nauczyciela wychowania przedszkolnego. Jego zadaniem jest takie współprowadzenie zajęć, dobieranie metod pracy i wspieranie nauczycieli oraz specjalistów, aby dziecko mogło jak najpełniej uczestniczyć w życiu grupy przedszkolnej.

Nauczyciel wspomagający to potoczne określenie nauczyciela współorganizującego kształcenie. W przepisach nie występuje nazwa „nauczyciel wspomagający”; prawidłowe określenie to nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudniony w celu współorganizowania kształcenia.

W przypadku przedszkola taki nauczyciel może być zatrudniony m.in. wtedy, gdy dziecko ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. W przedszkolu ogólnodostępnym obowiązek dodatkowego zatrudnienia dotyczy przede wszystkim dzieci z orzeczeniem wydanym ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone. Przy innych niepełnosprawnościach takie zatrudnienie jest możliwe za zgodą organu prowadzącego.

Dyrektor może posługiwać się określeniem „nauczyciel wspomagający” w komunikacji z rodzicami, bo jest ono zrozumiałe i utrwalone w praktyce. W dokumentach kadrowych, organizacyjnych, arkuszu organizacji, IPET czy uzasadnieniu zatrudnienia warto jednak używać sformułowania zgodnego z przepisami: nauczyciel współorganizujący kształcenie, ewentualnie pełniej: nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudniony w celu współorganizowania kształcenia dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

W przedszkolu te trzy funkcjebywają mylone, ale nie oznaczają tego samego. Najważniejsza różnica jest taka: nauczyciel wspomagający, czyli poprawnie: nauczyciel współorganizujący kształcenie, pracuje przede wszystkim przy organizacji kształcenia specjalnego dziecka z orzeczeniem; pedagog specjalny jest specjalistą od pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wsparcia systemowego; natomiast pomoc nauczyciela nie jest nauczycielem i wykonuje zadania pomocnicze wyznaczone przez dyrektora. Przepisy dotyczące nauczyciela współorganizującego kształcenie i pomocy nauczyciela wynikają przede wszystkim z § 7 rozporządzenia w sprawie organizowania kształcenia specjalnego.

Przedszkole musi zatrudnić tzw. nauczyciela wspomagającego, czyli poprawnie: nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia, przede wszystkim w dwóch sytuacjach.

1. W przedszkolu integracyjnym lub z oddziałami integracyjnymi

W przedszkolach integracyjnych oraz przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego. Trzeba przy tym uwzględnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wynika to z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

2. W przedszkolu ogólnodostępnym - przy dziecku z autyzmem, zespołem Aspergera lub niepełnosprawnościami sprzężonymi

W przedszkolu ogólnodostępnym obowiązek dodatkowego zatrudnienia powstaje wtedy, gdy kształceniem specjalnym objęte jest dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na:

• Autyzm, w tym zespół Aspergera.
• Niepełnosprawności sprzężone.

W takim przypadku przedszkole zatrudnia dodatkowo nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia dziecka niepełnosprawnego lub specjalistę, albo pomoc nauczyciela - z uwzględnieniem zaleceń zawartych w orzeczeniu. Podstawą jest § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

Jeżeli dziecko w przedszkolu ogólnodostępnym ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na inne niepełnosprawności, niedostosowanie społeczne albo zagrożenie niedostosowaniem społecznym, przedszkole może zatrudnić dodatkowo nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, specjalistę albo pomoc nauczyciela, ale za zgodą organu prowadzącego. Wynika to z § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

Dotyczy to np. sytuacji, gdy orzeczenie zostało wydane z powodu niepełnosprawności ruchowej, słabowidzenia, słabosłyszenia lub niepełnosprawności intelektualnej, ale nie są to niepełnosprawności sprzężone.

Od 28 sierpnia 2025 r. obowiązuje zmienione brzmienie przepisów dotyczących kwalifikacji nauczyciela dodatkowo zatrudnianego w celu współorganizowania kształcenia. Chodzi o osobę potocznie określaną jako nauczyciel wspomagający, choć w przepisach funkcjonuje nazwa: nauczyciel dodatkowo zatrudniony w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego albo kształcenia dzieci niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Zmiana została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Edukacji z 8 sierpnia 2025 r., które zmieniło rozporządzenie kwalifikacyjne z 14 września 2023 r.

Najważniejsza zmiana dotyczy § 35 pkt 7 rozporządzenia kwalifikacyjnego. Przed nowelizacją dodatkową ścieżkę dojścia do stanowiska nauczyciela współorganizującego kształcenie mieli przede wszystkim nauczyciele posiadający kwalifikacje do pracy w przedszkolu lub nauczyciele spełniający wymagania określone w § 3 ust. 1 albo § 4 rozporządzenia.

Po zmianie katalog ten został rozszerzony. Obecnie kwalifikacje do pracy jako nauczyciel współorganizujący kształcenie może mieć także osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu, danym typie szkoły lub rodzaju placówki określone w § 3 ust. 1, § 4, § 5, § 7, § 12 lub § 13, posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe albo kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej.Zmiana weszła w życie 28 sierpnia 2025 r.

W praktyce oznacza to, że od roku szkolnego 2025/2026 łatwiej jest potwierdzić kwalifikacje niektórych nauczycieli do pełnienia funkcji nauczyciela wspomagającego, ponieważ przepisy wyraźnie rozszerzyły katalog nauczycieli, którzy po uzupełnieniu kwalifikacji z pedagogiki specjalnej mogą zostać zatrudnieni do współorganizowania kształcenia.

Po nowelizacji kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela wspomagającego, czyli nauczyciela współorganizującego kształcenie, posiada m.in. osoba, która ukończyła:

1. Jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika specjalna w dowolnym zakresie i posiada przygotowanie pedagogiczne.
2. Jednolite studia magisterskie na kierunku, na którym realizowane jest wyłącznie kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela, w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej, czyli terapii pedagogicznej, albo wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i posiada przygotowanie pedagogiczne.
3. Jednolite studia magisterskie na kierunku logopedia i posiada przygotowanie pedagogiczne.
4. Studia pierwszego i drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej albo wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na kierunku innym niż pedagogika specjalna i posiada przygotowanie pedagogiczne.
5. Studia drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika specjalna, w dowolnym zakresie oraz posiada przygotowanie pedagogiczne.
6. Studia prowadzone według przepisów obowiązujących przed 3 sierpnia 2019 r. w zakresie pedagogiki specjalnej i posiada przygotowanie pedagogiczne.
7. Studia inne niż pedagogika specjalna, ale uzupełnione studiami podyplomowymi albo kursem kwalifikacyjnym w zakresie pedagogiki specjalnej - pod warunkiem, że nauczyciel ma również przygotowanie pedagogiczne i kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu, szkole lub placówce wskazanej w przepisach.

Dla dyrektora przedszkola szczególnie ważna jest ostatnia ścieżka. Pozwala ona zatrudnić jako nauczyciela współorganizującego kształcenie np. osobę mającą kwalifikacje do pracy w przedszkolu, jeżeli dodatkowo ukończyła studia podyplomowe albo kurs kwalifikacyjny z pedagogiki specjalnej.

Studia podyplomowe z pedagogiki specjalnej mogą być podstawą kwalifikacji nauczyciela wspomagającego, ale nie samodzielnie. Nie wystarczy samo ukończenie studiów podyplomowych. Nauczyciel musi mieć również kwalifikacje nauczycielskie do pracy w danym typie placówki lub na danym stanowisku oraz przygotowanie pedagogiczne.

W przypadku przedszkola oznacza to, że dyrektor powinien sprawdzić łącznie:

1. Czy kandydat ma kwalifikacje do pracy jako nauczyciel przedszkola albo inne kwalifikacje nauczycielskie wskazane w § 35 rozporządzenia.
2. Czy posiada przygotowanie pedagogiczne.
3. Czy ukończył studia podyplomowe albo kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej.
4. Czy zakres kwalifikacji odpowiada zadaniom, które mają być powierzone w związku z potrzebami konkretnego dziecka.

Po nowelizacji § 35 pkt 7 posługuje się określeniem „w zakresie pedagogiki specjalnej”, a nie wyłącznie konkretną specjalnością odpowiadającą danemu rodzajowi niepełnosprawności. Nie zwalnia to jednak dyrektora z oceny czy kwalifikacje nauczyciela są adekwatne do zadań powierzonych w IPET i do zaleceń zawartych w orzeczeniu.

Po zmianach od 28 sierpnia 2025 r. odpowiedź może być twierdząca, ale pod warunkami.

Nauczyciel języka obcegomoże zostać nauczycielem wspomagającym, jeżeli ma kwalifikacje nauczycielskie określone w przepisach, posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończył studia podyplomowe albo kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej. Nowe brzmienie § 35 pkt 7 obejmuje bowiem również nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w § 12 lub § 13 rozporządzenia, czyli dotyczące m.in. nauczania języków obcych.

Podobnie nauczyciel bibliotekarzmoże zostać nauczycielem współorganizującym kształcenie, jeżeli spełnia łącznie warunki wskazane w § 35, w tym ma kwalifikacje nauczycielskie właściwe dla swojego stanowiska, przygotowanie pedagogiczne oraz ukończone studia podyplomowe albo kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej. W jego przypadku znaczenie ma rozszerzenie § 35 pkt 7 m.in. o kwalifikacje określone w § 7 rozporządzenia.

Nie można więc przyjąć automatycznie, że każdy bibliotekarz albo każdy nauczyciel języka obcego może być nauczycielem wspomagającym. Decydują konkretne dokumenty potwierdzające kwalifikacje, przygotowanie pedagogiczne oraz ukończenie odpowiedniego kształcenia z pedagogiki specjalnej.

Przy zatrudnianiu nauczyciela wspomagającego dyrektor powinien brać pod uwagę nie tylko formalne spełnienie wymagań z § 35 rozporządzenia kwalifikacyjnego, ale także potrzeby dziecka wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i IPET.

W przypadku dziecka z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, szczególne znaczenie będą miały kompetencje nauczyciela w zakresie pracy z dzieckiem ze spektrum autyzmu, komunikacji, regulacji emocji, zachowań trudnych, organizacji przestrzeni i dostosowania metod pracy. Przepisy kwalifikacyjne nie nakazują wprost, aby nauczyciel współorganizujący kształcenie miał wyłącznie specjalność „edukacja i terapia osób ze spektrum autyzmu”, ale z perspektywy dyrektora warto ocenić, czy ukończona pedagogika specjalna rzeczywiście przygotowuje nauczyciela do pracy z takim dzieckiem.

W przypadku dziecka z niedosłuchem lub słabosłyszeniemformalne kwalifikacje z pedagogiki specjalnej również powinny być zestawione z realnymi potrzebami dziecka. Jeżeli z orzeczenia wynika konieczność stosowania określonych metod komunikacji, dostosowania warunków akustycznych, wspierania rozwoju mowy czy współpracy ze specjalistami, dyrektor powinien upewnić się, że nauczyciel ma przygotowanie pozwalające te zadania realizować.

W przypadku dziecka z zespołem Aspergerasytuacja prawna jest taka sama jak przy autyzmie, ponieważ przepisy dotyczące organizowania kształcenia specjalnego posługują się kategorią autyzmu, w tym zespołu Aspergera. Dla przedszkola ogólnodostępnego ma to szczególne znaczenie organizacyjne, ponieważ przy takim orzeczeniu przepisy przewidują dodatkowe zatrudnienie nauczyciela z kwalifikacjami z zakresu pedagogiki specjalnej, specjalisty albo pomocy nauczyciela - z uwzględnieniem zaleceń zawartych w orzeczeniu.

Od 28 sierpnia 2025 r. dyrektor przedszkola ma szerszy katalog osób, które mogą spełniać wymagania do pracy jako nauczyciel wspomagający. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Kandydat musi mieć kwalifikacje nauczycielskie, przygotowanie pedagogiczne oraz kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej uzyskane w jednej ze ścieżek przewidzianych w § 35 rozporządzenia kwalifikacyjnego. Przy ostatecznej decyzji dyrektor powinien zestawić dokumenty kwalifikacyjne nauczyciela z orzeczeniem dziecka, IPET oraz zakresem zadań, które mają zostać powierzone w przedszkolu.

Pensum nauczyciela wspomagającego w przedszkolu wynosi 20 godzin tygodniowo. Dotyczy to nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, który jest zatrudniony dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego albo współorganizowania kształcenia dziecka niepełnosprawnego, niedostosowanego społecznie lub zagrożonego niedostosowaniem społecznym. Wynika to wprost z art. 42 ust. 3 pkt 12 Karty Nauczyciela.

Nauczyciela wspomagającego nie rozlicza się według pensum nauczyciela wychowania przedszkolnego, czyli 25 godzin albo 22 godzin w grupie dzieci 6-letnich. Karta Nauczyciela przewiduje dla niego odrębną normę - 20 godzin tygodniowo. W art. 42 ust. 3 pkt 12 wymieniono nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego oraz współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Dla tej grupy ustawodawca wskazał tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć na poziomie 20 godzin.

W praktyce oznacza to, że jeżeli przedszkole zatrudnia nauczyciela współorganizującego kształcenie na pełen etat, dyrektor powinien zaplanować mu 20 godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych prowadzonych bezpośrednio z dziećmi albo na ich rzecz. Pozostały czas pracy - do 40 godzin tygodniowo- obejmuje m.in. przygotowanie do zajęć, współpracę z nauczycielami i specjalistami, udział w pracach zespołu, analizę dokumentacji, samokształcenie i doskonalenie zawodowe. Karta Nauczyciela wskazuje, że czas pracy nauczyciela pełnoetatowego nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo, a w jego ramach nauczyciel realizuje zarówno pensum, jak i inne zadania statutowe oraz czynności związane z przygotowaniem do pracy.

W przedszkolu godzinę zajęć nauczyciela należy co do zasady liczyć jako 60 minut. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, godzina prowadzonych przez nauczyciela zajęć nauczania, wychowania i opieki w przedszkolu trwa 60 minut.

Nie należy więc automatycznie przenosić na przedszkole szkolnej zasady 45-minutowej godziny lekcyjnej. Ta dotyczy godziny lekcyjnej w szkole. W przedszkolu punktem wyjścia jest 60 minut, choć czas konkretnych zajęć prowadzonych z dziećmi musi być dostosowany do ich możliwości rozwojowych. Przepisy przewidują np., że czas zajęć rewalidacyjnych, religii czy zajęć z języka mniejszości w przedszkolu powinien wynosić około 15 minut dla dzieci 3–4-letnich oraz około 30 minut dla dzieci 5–6-letnich.

Dla dyrektora oznacza to ważną rzecz organizacyjną: pensum nauczyciela wspomagającego wynosi 20 godzin, ale jedna godzina pracy w przedszkolu to 60 minut, natomiast samo bezpośrednie oddziaływanie z dzieckiem w ramach określonych zajęć może być krótsze, jeżeli wynika to z wieku dziecka, jego możliwości psychofizycznych i organizacji pracy przedszkola.

Tak, nauczyciel wspomagający może prowadzić zajęcia rewalidacyjne w ramach swojego pensum, ale tylko wtedy, gdy ma do tego odpowiednie kwalifikacje. Nie wystarczy sam fakt, że jest zatrudniony jako nauczyciel współorganizujący kształcenie.Dyrektor musi ocenić, czy kwalifikacje nauczyciela odpowiadają rodzajowi zajęć i potrzebom dziecka.

Potwierdza to stanowisko kuratorium: nauczyciel współorganizujący kształcenie może prowadzić zajęcia rewalidacyjne w ramach pensum, jeżeli posiada kwalifikacje odpowiednie do prowadzenia tego rodzaju zajęć, czyli kwalifikacje w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności dziecka.

Trzeba także pamiętać o czasie trwania tych zajęć. Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, godzina zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych trwa 60 minut. W uzasadnionych przypadkach można prowadzić je krócej niż 60 minut, ale trzeba zachować ustalony dla dziecka łączny czas tych zajęć w okresie tygodniowym.

Nauczyciel wspomagający może mieć przydzielone godziny ponadwymiarowe na zasadach ogólnych, jeżeli wynika to z organizacji pracy przedszkola i zostało prawidłowo zaplanowane. Godzinami ponadwymiarowymi będą godziny zajęć przydzielone powyżej obowiązującego nauczyciela tygodniowego wymiaru pensum, czyli powyżej 20 godzin.

W przypadku nauczyciela współorganizującego kształcenie trzeba jednak zachować ostrożność. Godziny ponadwymiarowe nie powinny prowadzić do pozornego „obejścia” organizacji kształcenia specjalnego, np. stałego zwiększania liczby godzin bez realnego uzasadnienia w arkuszu organizacji, IPET i potrzebach dziecka. Jeżeli nauczyciel realizuje obowiązki na stanowiskach o różnym pensum, np. część etatu jako nauczyciel wychowania przedszkolnego, a część jako nauczyciel współorganizujący kształcenie, trzeba zastosować zasady rozliczania pensum łączonego z art. 42 ust. 5c Karty Nauczyciela.

Co do zasady nauczyciel wspomagający może zostać wyznaczony do doraźnego zastępstwa, ale nie powinno to dezorganizować realizacji zadań wynikających z orzeczenia, IPET i planu pracy z dzieckiem. Od 2026 r. szczególne znaczenie ma art. 42 ust. 2ca Karty Nauczyciela, zgodnie z którym godziny doraźnych zastępstw nie mogą być realizowane w czasie, w którym nauczyciel ma zaplanowane zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze prowadzone bezpośrednio z dziećmi albo na ich rzecz.

Oznacza to, że dyrektor nie powinien „zdejmować” nauczyciela wspomagającego z zaplanowanego wsparcia dziecka tylko po to, aby zastąpił nieobecnego wychowawcę grupy. Wyjątkowo przepisy dopuszczają doraźne zastępstwo w czasie zaplanowanych zajęć, jeżeli z przyczyn dotyczących szkoły nauczyciel w danym dniu i tak nie mógłby ich zrealizować. W takiej sytuacji zastępstwo jest realizowane w ramach wynagrodzenia za zaplanowane zajęcia. Karta Nauczyciela przewiduje też szczególnie uzasadnione przypadki, w których - za zgodą nauczyciela - zastępstwo może odbyć się w czasie zajęć prowadzonych na rzecz uczniów lub wychowanków, ale nie w czasie zajęć prowadzonych bezpośrednio z dziećmi; niezrealizowane zajęcia trzeba wtedy przeprowadzić w innym terminie w tym samym miesiącu.

W praktyce najbezpieczniejsza zasada dla dyrektora brzmi: nauczyciel wspomagający może realizować doraźne zastępstwa, ale nie kosztem zaplanowanego wsparcia dziecka z orzeczeniem. Stałe wykorzystywanie go jako zastępcy wychowawcy może zostać zakwestionowane, zwłaszcza jeśli ogranicza realizację zaleceń z orzeczenia lub IPET.

Nauczyciel wspomagający, czyli nauczyciel współorganizujący kształcenie, nie jest „osobistym asystentem” dziecka ani dodatkowym opiekunem przypisanym wyłącznie do jednej osoby. Jego podstawowym zadaniem jest współorganizowanie kształcenia specjalnego lub integracyjnego w taki sposób, aby dziecko z orzeczeniem mogło uczestniczyć w życiu grupy przedszkolnej, realizować zalecenia z orzeczenia i korzystać z dostosowanych metod pracy. Przedszkole ma obowiązek zapewnić m.in. realizację zaleceń z orzeczenia, odpowiednie warunki, zajęcia specjalistyczne, zajęcia rewalidacyjne i integrację dziecka ze środowiskiem rówieśniczym.

Zakres zadań nauczyciela wspomagającego wynika przede wszystkim z § 7 ust. 7 rozporządzenia w sprawie organizowania kształcenia specjalnego. Nauczyciel ten prowadzi wspólnie z innymi nauczycielami zajęcia edukacyjne, współrealizuje z nauczycielami i specjalistami zintegrowane działania oraz zajęcia określone w IPET, a także współprowadzi pracę wychowawczą z dzieckiem posiadającym orzeczenie.

W praktyce w grupie przedszkolnej oznacza to m.in. wspieranie dziecka podczas zajęć, zabawy, czynności samoobsługowych, aktywności stolikowych, zajęć ruchowych, wyjść, posiłków czy sytuacji społecznych. Nauczyciel wspomagający pomaga dostosować polecenia, tempo pracy, sposób komunikacji, materiały dydaktyczne i formy aktywności do możliwości dziecka. Jego zadaniem nie jest jednak wyręczanie dziecka, ale takie organizowanie wsparcia, aby wzmacniać jego samodzielność i uczestnictwo w grupie.

Można więc napisać, że nauczyciel wspomagający:

1. Współprowadzi zajęcia z nauczycielem wychowania przedszkolnego.
2. Wspiera dziecko w rozumieniu poleceń, zasad i przebiegu aktywności.
3. Pomaga dostosować metody i formy pracy do potrzeb dziecka.
4. Wzmacnia udział dziecka w zabawie i relacjach z rówieśnikami.
5. Realizuje zintegrowane działania określone w IPET.
6. Może prowadzić zajęcia odpowiednie do potrzeb dziecka, w tym zajęcia rewalidacyjne, jeżeli ma właściwe kwalifikacje.

Ważne jest ostatnie zastrzeżenie: dyrektor powierza prowadzenie zajęć odpowiednich ze względu na potrzeby dziecka nauczycielom lub specjalistom posiadającym kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności.

Nauczyciel wspomagający powinien pracować w stałej współpracy z nauczycielem wychowania przedszkolnego, pedagogiem specjalnym, psychologiem, logopedą, terapeutą pedagogicznym i innymi specjalistami zaangażowanymi w pomoc dziecku. Nie jest to rola równoległa ani odrębna od pracy grupy. Przeciwnie - przepisy wskazują, że jego zadania polegają na wspólnym prowadzeniu zajęć, wspólnej realizacji działań i udzielaniu pomocy innym nauczycielom oraz specjalistom w doborze form i metod pracy.

W praktyce współpraca powinna obejmować ustalanie sposobu komunikacji z dzieckiem, reagowania na trudne sytuacje, organizacji przestrzeni, dostosowania materiałów, sposobu włączania dziecka w aktywności grupowe oraz konsekwentnego stosowania ustaleń z IPET. Dobrym rozwiązaniem organizacyjnym jest krótkie, regularne omawianie postępów dziecka i trudności obserwowanych w grupie, zwłaszcza przed posiedzeniami zespołu dokonującego wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka.

Nauczyciel wspomagający uczestniczy w pracach zespołu opracowującego IPET, jeżeli prowadzi zajęcia z dzieckiem. Program opracowuje zespół tworzony przez nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem. Zespół opracowuje IPET po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka, z uwzględnieniem diagnozy, wniosków i zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Rola nauczyciela wspomagającego w zespole jest bardzo praktyczna. To on często obserwuje, jak dziecko funkcjonuje w codziennych sytuacjach przedszkolnych: podczas zajęć, swobodnej zabawy, kontaktów z rówieśnikami, posiłków, odpoczynku czy przejść między aktywnościami. Dlatego jego wnioski są ważne przy określaniu zakresu dostosowań, rodzaju wsparcia, celów terapeutycznych, sposobów komunikacji i działań zwiększających samodzielność dziecka.

Zespół spotyka się w miarę potrzeb, ale nie rzadziej niż dwa razy w roku szkolnym, a co najmniej dwa razy w roku dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka i - w razie potrzeby - modyfikuje IPET.

Przepisy nie wprowadzają jednego odrębnego dokumentu o nazwie „dziennik nauczyciela wspomagającego”. Sposób dokumentowania zależy od tego, jakie zajęcia i czynności faktycznie realizuje nauczyciel oraz jak zorganizowano dokumentację w przedszkolu.

Jeżeli nauczyciel wspomagający współprowadzi zajęcia w oddziale przedszkolnym, ich przebieg dokumentuje się w dzienniku zajęć przedszkola. Rozporządzenie w sprawie prowadzenia dokumentacji wskazuje, że przedszkole prowadzi dla każdego oddziału dziennik zajęć, w którym dokumentuje przebieg pracy wychowawczo-dydaktycznej z dziećmi; wpisuje się tam m.in. tematy przeprowadzonych zajęć, obecność dzieci, a przeprowadzenie zajęć nauczyciel potwierdza podpisem.

Jeżeli natomiast nauczyciel wspomagający prowadzi inne zajęcia, np. zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęcia rewalidacyjne albo inne zajęcia wynikające z IPET, powinny być one dokumentowane w dzienniku innych zajęć, jeżeli zachodzi konieczność dokumentowania ich przebiegu. Do takiego dziennika wpisuje się m.in. imiona i nazwiska dzieci, daty i tematy zajęć, liczbę godzin, obecność oraz podpis nauczyciela. W przypadku zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej wpisuje się także m.in. indywidualny program pracy, tygodniowy rozkład zajęć, czas trwania zajęć, ocenę postępów i wnioski do dalszej pracy.

Nie, nauczyciel wspomagający nie musi automatycznie uczestniczyć we wszystkich zajęciach i aktywnościach dziecka przez cały czas pobytu w przedszkolu. Przepisy wskazują, że nauczyciel ten uczestniczy, w miarę potrzeb, w zajęciach prowadzonych przez innych nauczycieli oraz w zintegrowanych działaniach i zajęciach określonych w IPET. Dyrektor, uwzględniając indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka, wyznacza zajęcia i działania, które nauczyciel wspomagający realizuje wspólnie z innymi nauczycielami albo w których uczestniczy.

To oznacza, że obecność nauczyciela wspomagającego powinna wynikać z realnych potrzeb dziecka, zaleceń z orzeczenia, IPET, wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania oraz organizacji pracy przedszkola. W niektórych sytuacjach dziecko może wymagać wsparcia przez znaczną część dnia, np. podczas przejść między aktywnościami, kontaktów społecznych czy zajęć wymagających komunikacji i samoregulacji. W innych przypadkach bardziej celowe będzie wsparcie punktowe - podczas określonych zajęć, sytuacji grupowych albo trudniejszych momentów dnia.

Błędem byłoby zarówno stałe przypisywanie nauczyciela wspomagającego do dziecka „krok w krok”, bez analizy potrzeb, jak i ograniczanie jego obecności wyłącznie z powodów organizacyjnych, mimo że IPET i orzeczenie wskazują na potrzebę intensywnego wsparcia. Najważniejsza zasada brzmi: zakres obecności nauczyciela wspomagającego musi być uzasadniony potrzebami dziecka i zaplanowany przez dyrektora w powiązaniu z IPET oraz organizacją kształcenia specjalnego.

Zatrudnienie nauczyciela wspomagającego, czyli nauczyciela współorganizującego kształcenie, powinno wynikać nie z samej prośby rodzica, lecz z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, zaleceń poradni, IPET, wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka oraz organizacji pracy przedszkola. Dyrektor powinien więc najpierw ustalić, czy w danym przypadku przepisy nakazują dodatkowe zatrudnienie, czy jedynie je dopuszczają - np. za zgodą organu prowadzącego.

Obowiązek dodatkowego zatrudnienia nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej występuje przede wszystkim w przedszkolach integracyjnych oraz przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi. W takich placówkach zatrudnia się dodatkowo nauczycieli w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wynika to z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie organizowania kształcenia specjalnego.

W przedszkolu ogólnodostępnym szczególne znaczenie ma § 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Jeżeli kształceniem specjalnym objęte jest dziecko z orzeczeniem wydanym ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera albo niepełnosprawności sprzężone, przedszkole zatrudnia dodatkowo nauczyciela posiadającego kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, specjalistę albo pomoc nauczyciela - z uwzględnieniem zaleceń zawartych w orzeczeniu.

Przy innych niepełnosprawnościach, a także w przypadku niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym, przepisy przewidują możliwość dodatkowego zatrudnienia nauczyciela z pedagogiki specjalnej, specjalisty albo pomocy nauczyciela za zgodą organu prowadzącego. Nie jest to więc automatyczny obowiązek w każdym przypadku, ale dyrektor powinien przeanalizować zalecenia z orzeczenia i potrzeby dziecka.

Co do zasady zgoda rodziców na samo zatrudnienie nauczyciela wspomagającego nie jest wymagana. Decyzja o organizacji pracy przedszkola, w tym o zatrudnieniu nauczyciela lub specjalisty, należy do dyrektora i organu prowadzącego - oczywiście w granicach przepisów oraz zaleceń wynikających z orzeczenia.

Rodzice mają jednak bardzo istotną rolę w procesie organizowania kształcenia specjalnego. Mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, w opracowaniu i modyfikacji IPET oraz w dokonywaniu wielospecjalistycznych ocen poziomu funkcjonowania dziecka. Dyrektor zawiadamia ich pisemnie, w sposób przyjęty w przedszkolu, o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości udziału. Rodzice otrzymują także kopię IPET oraz wielospecjalistycznych ocen.

Inaczej wygląda sytuacja przy doborze dzieci do oddziału integracyjnego. Doboru dzieci do takiego oddziału dokonuje dyrektor za zgodą rodziców, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci. Nie jest to jednak zgoda na zatrudnienie konkretnego nauczyciela, lecz zgoda związana z przyjęciem dziecka do oddziału integracyjnego.

Przepisy wskazują, że w przedszkolach integracyjnych oraz przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej. Nie określają jednak sztywnej zasady, że w każdym oddziale musi być dokładnie jeden nauczyciel wspomagający albo że na każde dziecko z orzeczeniem przypada osobny nauczyciel.

Liczbę etatów i wymiar zatrudnienia należy ustalić na podstawie:

1. Liczby dzieci z orzeczeniem w oddziale.
2. Rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności.
3. Zaleceń zawartych w orzeczeniach.
4. IPET i wielospecjalistycznych ocen poziomu funkcjonowania dzieci.
5. Organizacji dnia w przedszkolu i realnego zakresu wsparcia.
6. Arkusza organizacji zatwierdzanego przez organ prowadzący.

W praktyce w oddziale integracyjnym najczęściej planuje się dodatkowego nauczyciela z kwalifikacjami z zakresu pedagogiki specjalnej, ale konkretny wymiar zatrudnienia powinien wynikać z dokumentacji i potrzeb dzieci, a nie z automatycznego przelicznika.

Nie ma przepisu, który wprost stanowiłby, że jeden nauczyciel wspomagający przypada na określoną liczbę dzieci z orzeczeniem, np. na jedno, dwoje czy pięcioro dzieci. Przepisy określają natomiast limity liczebności oddziałów integracyjnych.

W oddziale przedszkola integracyjnego oraz w oddziale integracyjnym przedszkola ogólnodostępnego może być nie więcej niż 20 dzieci , w tym nie więcej niż 5 dzieci niepełnosprawnych. Jeżeli dziecko uczęszczające już do oddziału integracyjnego uzyska orzeczenie w trakcie roku szkolnego, dyrektor może zwiększyć liczbę dzieci niepełnosprawnych w tym oddziale powyżej tego limitu, ale nie więcej niż o 2, za zgodą organu prowadzącego i po zasięgnięciu opinii rodziców dzieci uczęszczających do oddziału.

Z tych limitów nie wynika jednak automatyczny przelicznik etatów nauczycieli wspomagających. Dyrektor powinien więc unikać uproszczenia: „jeden nauczyciel wspomagający na pięcioro dzieci”. Bezpieczniej wskazać, że liczba nauczycieli współorganizujących kształcenie zależy od potrzeb dzieci, zaleceń z orzeczeń, IPET oraz organizacji pracy przedszkola.

Przydzielenie nauczyciela wspomagającego powinno znaleźć odzwierciedlenie w IPET, jeżeli wpływa na sposób organizacji wsparcia dziecka. IPET określa m.in. zakres i sposób dostosowania programu wychowania przedszkolnego, zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, formy i okres udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wymiar godzin, zajęcia rewalidacyjne oraz zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami.

Zespół co najmniej dwa razy w roku szkolnym dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka i - w miarę potrzeb - modyfikuje IPET. Ocena powinna uwzględniać także zakres i charakter wsparcia ze strony nauczycieli, specjalistów lub pomocy nauczyciela.

W praktyce po przydzieleniu nauczyciela wspomagającego warto doprecyzować w IPET:

• W jakich sytuacjach dziecko wymaga wsparcia nauczyciela współorganizującego kształcenie.
• Jakie działania nauczyciel realizuje wspólnie z wychowawcą grupy.
• Jakie metody i formy pracy mają być stosowane.
• Jak wygląda współpraca nauczyciela wspomagającego ze specjalistami.
• Jakie są cele wsparcia - np. komunikacja, samodzielność, relacje społeczne, udział w zajęciach grupowych.
• Jak będzie oceniana skuteczność wsparcia.

Nie chodzi o wpisanie nazwiska nauczyciela do IPET jako celu samego w sobie, ale o opisanie zakresu wsparcia i sposobu realizacji zaleceń z orzeczenia.

Jeżeli rodzic dostarcza orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w trakcie roku szkolnego, dyrektor powinien niezwłocznie uruchomić procedurę organizacji kształcenia specjalnego. IPET opracowuje się w terminie 30 dni od dnia złożenia orzeczeniaw przedszkolu, oddziale przedszkolnym, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub ośrodku.

1. W praktyce dyrektor powinien kolejno:
2. Przyjąć orzeczenie i przeanalizować zalecenia poradni.
3. Powołać lub uruchomić pracę zespołu nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem.
4. Zorganizować wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania dziecka.
5. Opracować IPET w terminie 30 dni od złożenia orzeczenia.
6. Ustalić, czy zachodzi obowiązek dodatkowego zatrudnienia nauczyciela z pedagogiki specjalnej, specjalisty albo pomocy nauczyciela.
7. W razie potrzeby wystąpić do organu prowadzącego o zgodę lub zmianę organizacji pracy przedszkola.
8. Dostosować arkusz organizacji lub przygotować aneks, jeżeli wymaga tego zatrudnienie albo zmiana wymiaru zajęć.
9. Zawiadomić rodziców o spotkaniu zespołu i przekazać im kopię IPET.

Jeżeli nowe orzeczenie dotyczy dziecka już uczęszczającego do oddziału integracyjnego, dyrektor powinien dodatkowo sprawdzić limit dzieci z orzeczeniami w oddziale. Co do zasady w oddziale integracyjnym może być nie więcej niż 5 dzieci niepełnosprawnych, ale w razie uzyskania orzeczenia w trakcie roku szkolnego liczba ta może zostać zwiększona maksymalnie o 2 - za zgodą organu prowadzącego i po zasięgnięciu opinii rodziców dzieci uczęszczających do tego oddziału.

Co do zasady przepisy nie wprowadzają zakazu powierzenia nauczycielowi wspomagającemu funkcji wychowawcy grupy przedszkolnej. Trzeba jednak odróżnić dwie role: nauczyciel wspomagający jest zatrudniany dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia dziecka z orzeczeniem, natomiast wychowawca grupy odpowiada za prowadzenie oddziału przedszkolnego. Jeżeli dyrektor chce połączyć te funkcje, musi sprawdzić przede wszystkim kwalifikacje nauczyciela, organizację pracy oddziału, pensum oraz to, czy nie ucierpi realizacja zaleceń z orzeczenia i IPET.

Nauczyciel wspomagający może być jednocześnie wychowawcą grupy tylko wtedy, gdy spełnia warunki do wykonywania obu zadań. Oznacza to, że powinien mieć nie tylko kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej wymagane od nauczyciela współorganizującego kształcenie, ale również kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela przedszkola. Od 28 sierpnia 2025 r. rozporządzenie kwalifikacyjne zostało zmienione m.in. w zakresie ścieżek kwalifikacyjnych nauczycieli współorganizujących kształcenie, co wynika z rozporządzenia MEN z 8 sierpnia 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.

W praktyce dyrektor powinien uważać na pensum. Nauczyciel współorganizujący kształcenie ma pensum 20 godzin tygodniowo, natomiast nauczyciel przedszkola co do zasady ma pensum 25 godzin, a nauczyciel pracujący z grupą dzieci 6-letnich - 22 godziny. Wynika to z art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Jeżeli więc jedna osoba ma wykonywać część obowiązków jako nauczyciel wspomagający, a część jako nauczyciel wychowania przedszkolnego, dyrektor powinien prawidłowo określić jej stanowiska, wymiar zajęć i pensum łączone. Nie można po prostu „przemianować” nauczyciela wspomagającego na wychowawcę grupy bez analizy, czy nadal realizowane są zadania wynikające z orzeczenia dziecka i IPET.

W okresie wakacyjnym również nie ma automatycznego zakazu powierzenia nauczycielowi wspomagającemu opieki nad grupą. Trzeba jednak pamiętać, że wakacyjna organizacja pracy przedszkola nie znosi wymagań kwalifikacyjnych. Jeżeli nauczyciel ma w tym czasie samodzielnie prowadzić grupę jako nauczyciel wychowania przedszkolnego, powinien posiadać kwalifikacje do pracy w przedszkolu.

Nie wystarczy więc samo zatrudnienie jako nauczyciel współorganizujący kształcenie. Jeśli dana osoba ma wyłącznie kwalifikacje z pedagogiki specjalnej, ale nie ma kwalifikacji do prowadzenia zajęć wychowania przedszkolnego, dyrektor nie powinien traktować jej jako pełnego zastępstwa za nauczyciela grupy.

W okresie wakacji trzeba też sprawdzić, czy w przedszkolu przebywa dziecko z orzeczeniem, dla którego zaplanowano wsparcie nauczyciela współorganizującego kształcenie. Jeżeli tak, organizacja dyżuru wakacyjnego powinna nadal umożliwiać realizację zaleceń z orzeczenia i IPET. Funkcja wychowawcy grupy nie powinna „wchłaniać” całego czasu pracy nauczyciela wspomagającego, jeżeli dziecko wymaga zaplanowanego wsparcia.

W grupie zróżnicowanej wiekowo szczególne znaczenie ma pensum nauczyciela. Karta Nauczyciela przewiduje, że nauczyciele przedszkoli pracujący z grupami dzieci 6-letnich mają pensum 22 godziny, natomiast nauczyciele przedszkoli, z wyjątkiem nauczycieli pracujących z grupami dzieci 6-letnich, mają pensum 25 godzin. W przypadku grup obejmujących dzieci 6-letnie i młodsze organ prowadzący określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin, przy czym nie może on przekraczać 25 godzin.

Jeżeli w takiej grupie pracuje nauczyciel wspomagający, dyrektor musi ustalić, w jakiej roli występuje dana osoba. Jeśli realizuje zadania nauczyciela współorganizującego kształcenie, jej pensum wynosi 20 godzin. Jeśli natomiast prowadzi grupę jako nauczyciel wychowania przedszkolnego, należy stosować pensum właściwe dla nauczyciela przedszkola lub zasady dotyczące grup mieszanych wiekowo.

Wniosek praktyczny dla dyrektora jest następujący: jedna osoba może łączyć funkcję nauczyciela wspomagającego i wychowawcy grupy,ale nie można mieszać tych funkcji organizacyjnie bez konsekwencji kadrowych i płacowych. W arkuszu organizacji, zakresie obowiązków i przydziale godzin trzeba jasno wskazać, kiedy nauczyciel realizuje zadania współorganizującego kształcenie, a kiedy zadania nauczyciela wychowania przedszkolnego.

Nauczyciel wspomagający, czyli nauczyciel współorganizujący kształcenie, jest wynagradzany na zasadach właściwych dla nauczycieli. Sam fakt pełnienia funkcji „wspomagającego” nie tworzy odrębnej siatki płac. Znaczenie mają przede wszystkim:

• stopień awansu zawodowego,
• poziom wykształcenia,
• wymiar zatrudnienia,
• staż pracy oraz
• dodatki przewidziane w Karcie Nauczyciela, rozporządzeniu płacowym i regulaminie wynagradzania obowiązującym u danego organu prowadzącego.

Wynagrodzenie nauczyciela obejmuje m.in. wynagrodzenie zasadnicze, dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny i za warunki pracy, a także wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa.

W 2026 r. minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli obowiązują od 1 stycznia 2026 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji z 18 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 379. Rozporządzenie weszło w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, ale z mocą od 1 stycznia 2026 r.

Są to stawki wynagrodzenia zasadniczego brutto dla pełnego etatu. W przypadku nauczyciela zatrudnionego w niepełnym wymiarze wynagrodzenie ustala się proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia. Dla nauczyciela wspomagającego pełen etat oznacza pensum 20 godzin tygodniowo, ponieważ jest to nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudniony dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia.

W praktyce nauczyciel wspomagający w przedszkolu może więc otrzymywać wynagrodzenie wyższe niż sama stawka zasadnicza, jeżeli przysługują mu dodatki, np. za wysługę lat, motywacyjny, za warunki pracy, dodatek funkcyjny albo wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe. Dodatek za wysługę lat wynosi 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy, poczynając od czwartego roku pracy, nie więcej jednak niż 20% wynagrodzenia zasadniczego.

Nauczyciel wspomagający zatrudniony w przedszkolu korzysta z urlopu na zasadach właściwych dla placówek nieferyjnych. Oznacza to prawo do 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w czasie ustalonym w planie urlopów. Karta Nauczyciela przewiduje taki wymiar dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne.

Tak samo należy traktować nauczyciela zatrudnionego w oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej. Mimo że oddział działa w strukturze szkoły podstawowej, jego organizacja odpowiada wychowaniu przedszkolnemu, a nauczyciel oddziału przedszkolnego korzysta z urlopu jak nauczyciel jednostki nieferyjnej - czyli 35 dni roboczych, a nie z urlopu odpowiadającego całemu okresowi ferii szkolnych. Dla dyrektora oznacza to, że nauczyciel wspomagający w przedszkolu lub oddziale przedszkolnym nie „ma wolnego” przez całe ferie zimowe i wakacje na zasadach nauczyciela szkoły feryjnej. Urlop powinien być planowany w planie urlopów, z uwzględnieniem organizacji pracy placówki, dyżurów wakacyjnych i zapewnienia realizacji zaleceń wynikających z orzeczeń dzieci.

Nauczycielowi wspomagającemu mogą przysługiwać dodatki do wynagrodzenia, ale nie każdy dodatek należy się automatycznie tylko dlatego, że nauczyciel pracuje z dzieckiem z orzeczeniem. Karta Nauczyciela wymienia dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy oraz za warunki pracy. O tym, czy i w jakiej wysokości nauczyciel otrzyma dodatek motywacyjny, funkcyjny lub za warunki pracy, decydują przepisy powszechne oraz regulamin wynagradzania przyjęty przez organ prowadzący.

Dodatek motywacyjny może być przyznany nauczycielowi wspomagającemu na zasadach określonych w regulaminie wynagradzania. Dyrektor powinien oceniać m.in. jakość pracy, zaangażowanie w realizację IPET, współpracę z nauczycielami i specjalistami, efekty wsparcia dziecka oraz udział w działaniach przedszkola. Nie jest to jednak dodatek obligatoryjny w tym sensie, że samo zatrudnienie na stanowisku nauczyciela współorganizującego kształcenie nie powoduje automatycznego prawa do określonej kwoty.

Dodatek funkcyjnymoże przysługiwać, jeżeli nauczycielowi powierzono funkcję, z którą przepisy lub regulamin wynagradzania wiążą prawo do dodatku. Przykładem może być powierzenie funkcji wychowawcy oddziału, o ile nauczyciel wspomagający spełnia kwalifikacje do prowadzenia grupy i rzeczywiście pełni taką funkcję. Samo bycie nauczycielem wspomagającym nie jest natomiast równoznaczne z prawem do dodatku funkcyjnego.

Dodatek za trudne warunki pracywymaga szczególnej ostrożności. Karta Nauczyciela przewiduje, że nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach przysługuje dodatek za warunki pracy, a wykaz takich warunków określa rozporządzenie. Nie można więc przyjąć ogólnej zasady, że każdy nauczyciel wspomagający w przedszkolu ogólnodostępnym zawsze otrzymuje dodatek za trudne warunki. Trzeba sprawdzić, czy wykonywane przez niego zajęcia mieszczą się w katalogu prac uznanych za wykonywane w trudnych lub uciążliwych warunkach oraz co przewiduje regulamin wynagradzania.

W praktyce najbezpieczniejsza zasada dla dyrektora brzmi: nauczyciel wspomagający ma taką samą siatkę płac jak inni nauczyciele, ale dodatki należy ustalać indywidualnie - według powierzonych zadań, warunków ich wykonywania, stopnia awansu, kwalifikacji, wymiaru zatrudnienia i regulaminu wynagradzania.

Dokumentacja pracy nauczyciela wspomagającego powinna pokazywać, jak przedszkole realizuje zalecenia z orzeczenia, IPET oraz zaplanowane formy wsparcia dziecka. Nie oznacza to jednak, że dyrektor musi tworzyć osobny segregator dokumentów wyłącznie dla nauczyciela wspomagającego. Część informacji znajduje się w IPET, część w dzienniku zajęć przedszkola, a część - w dzienniku innych zajęć, jeżeli nauczyciel prowadzi np. zajęcia rewalidacyjne lub zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

IPET, czyli indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, jest podstawowym dokumentem organizacji kształcenia specjalnego dziecka z orzeczeniem. Opracowuje go zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka. Program powinien uwzględniać diagnozę, wnioski oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

W IPET należy określić m.in. zakres i sposób dostosowania programu wychowania przedszkolnego do potrzeb dziecka, zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, formy i okres udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wymiar godzin poszczególnych form wsparcia, działania wspierające rodziców, zajęcia rewalidacyjne oraz zakres współpracy z poradniami i innymi podmiotami.

W przypadku nauczyciela wspomagającego w IPET warto szczególnie doprecyzować:

• W jakich sytuacjach dziecko wymaga wsparcia nauczyciela współorganizującego kształcenie.
• Jakie działania nauczyciel wspomagający realizuje wspólnie z wychowawcą grupy.
• Jakie metody, formy pracy i dostosowania będą stosowane.
• Czy nauczyciel wspomagający prowadzi także zajęcia rewalidacyjne lub inne zajęcia wynikające z IPET.
• Jak będzie oceniana skuteczność udzielanego wsparcia.

IPET nie jest dokumentem tworzonym raz na cały etap wychowania przedszkolnego. Zespół dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka co najmniej dwa razy w roku szkolnym i w razie potrzeby modyfikuje program.

Wzór do pobrania powinien zawierać:

• Dane dziecka i podstawę objęcia kształceniem specjalnym.
• Rozpoznanie potrzeb i możliwości dziecka.
• Cele edukacyjne, terapeutyczne i wychowawcze.
• Zakres dostosowań w codziennej pracy grupy.
• Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wymiar godzin.
• Zakres zadań nauczyciela wspomagającego.
• Zajęcia rewalidacyjne i osoby odpowiedzialne za ich prowadzenie.
• Współpracę z rodzicami i specjalistami.
• Sposób monitorowania postępów.
• Terminy oceny efektywności i modyfikacji IPET.

Przepisy nie wprowadzają jednego obowiązkowego dokumentu o nazwie „dziennik zajęć nauczyciela wspomagającego”. Dyrektor powinien więc ustalić sposób dokumentowania pracy w zależności od tego, jakie zadania nauczyciel faktycznie wykonuje.

Jeżeli nauczyciel wspomagający współprowadzi zajęcia w oddziale przedszkolnym, przebieg pracy wychowawczo-dydaktycznej dokumentuje się w dzienniku zajęć przedszkola prowadzonym dla danego oddziału. W dzienniku tym wpisuje się m.in. tematy przeprowadzonych zajęć, obecność dzieci oraz potwierdza przeprowadzenie zajęć podpisem nauczyciela.

Jeżeli natomiast nauczyciel wspomagający prowadzi odrębne zajęcia, np. rewalidacyjne, specjalistyczne lub inne zajęcia wynikające z IPET, powinny być one dokumentowane w dzienniku innych zajęć, zgodnie z zasadami prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej.

Wzór dziennika innych zajęć może obejmować:

• Imię i nazwisko dziecka.
• Rodzaj zajęć.
• Datę zajęć.
• Temat lub zakres zajęć.
• Liczbę godzin.
• Obecność dziecka.
• Krótki opis realizowanych działań.
• Wnioski do dalszej pracy.
• Podpis nauczyciela.

Warto unikać dublowania dokumentacji. Jeżeli dane działanie jest już prawidłowo odnotowane w dzienniku oddziału lub dzienniku innych zajęć, nie ma potrzeby tworzenia dodatkowego, nieformalnego dziennika tylko po to, aby potwierdzić obecność nauczyciela wspomagającego.

Plan pracy nauczyciela wspomagającego nie jest dokumentem nazwanym wprost w przepisach jako obowiązkowy wzór, ale w praktyce jest bardzo przydatny. Pomaga przełożyć zapisy orzeczenia i IPET na codzienną organizację pracy w grupie przedszkolnej.

Taki plan nie powinien być oderwanym dokumentem, który powiela IPET. Powinien raczej pokazywać, jak nauczyciel wspomagający będzie realizował ustalone działania w konkretnych sytuacjach dnia przedszkolnego: podczas zajęć, zabawy swobodnej, posiłków, wyjść, odpoczynku, uroczystości, spacerów czy kontaktów z rówieśnikami.

Wzór planu pracy nauczyciela wspomagającego może zawierać:

• Cele pracy z dzieckiem wynikające z IPET.
• Obszary wsparcia, np. komunikacja, samodzielność, relacje społeczne, koncentracja uwagi, regulacja emocji.
• Sposoby dostosowania poleceń, materiałów i przestrzeni.
• Formy współpracy z wychowawcą grupy.
• Formy współpracy ze specjalistami i rodzicami.
• Sytuacje, w których dziecko wymaga szczególnego wsparcia.
• Sposoby wzmacniania samodzielności dziecka.
• Terminy monitorowania postępów.
• Wnioski do modyfikacji IPET.

Dobrze przygotowany plan pracy chroni dyrektora przed zarzutem przypadkowej organizacji wsparcia. Pokazuje, że nauczyciel wspomagający nie jest jedynie „dodatkową osobą w grupie”, lecz realizuje konkretne działania wynikające z potrzeb dziecka.

Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej powinna odpowiedzieć na pytanie, czy udzielane dziecku wsparcie rzeczywiście przynosi efekty i czy wymaga modyfikacji. W przypadku dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego jest ona ściśle powiązana z wielospecjalistyczną oceną poziomu funkcjonowania dziecka oraz modyfikacją IPET.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolu polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka oraz rozpoznawaniu jego możliwości psychofizycznych i czynników środowiskowych wpływających na funkcjonowanie w przedszkolu. Dlatego ocena efektywności nie powinna ograniczać się do zdania: „dziecko robi postępy”. Powinna wskazywać, w jakich obszarach nastąpiła poprawa, gdzie trudności się utrzymują i jakie działania należy kontynuować albo zmienić.

Wzór oceny efektywności może obejmować:

• Okres objęty oceną.
• Formy pomocy udzielane dziecku.
• Osoby realizujące wsparcie.
• Cele wynikające z IPET lub planu pomocy.
• Opis postępów dziecka w poszczególnych obszarach.
• Trudności, które nadal wymagają wsparcia.
• Skuteczność zastosowanych metod i dostosowań.
• Wnioski do dalszej pracy.
• Rekomendacje dotyczące modyfikacji IPET.
• Podpisy członków zespołu.

W przypadku nauczyciela wspomagającego szczególnie ważne są obserwacje z codziennego funkcjonowania dziecka w grupie. To właśnie one często pokazują, czy wsparcie działa w praktyce: czy dziecko częściej podejmuje kontakt z rówieśnikami, lepiej rozumie polecenia, sprawniej przechodzi między aktywnościami, korzysta z dostosowań i stopniowo zwiększa samodzielność.

Wniosek dla dyrektora: dokumentacja nauczyciela wspomagającego powinna być kompletna, ale nie nadmiarowa. Najważniejsze dokumenty to IPET, wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania dziecka, właściwy dziennik zajęć oraz - pomocniczo - plan pracy i ocena efektywności wsparcia. Wszystkie te dokumenty powinny tworzyć spójny system, który pokazuje, jak przedszkole realizuje zalecenia z orzeczenia i wspiera dziecko w codziennym funkcjonowaniu.

Pytanie: Ile wynosi pensum nauczyciela wspomagającego w przedszkolu?

Odpowiedź:Pensum nauczyciela wspomagającego w przedszkolu wynosi 20 godzin tygodniowo. Wynika to z art. 42 ust. 3 pkt 12 Karty Nauczyciela, który przewiduje taki tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć dla nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia.

Pytanie:Kto może być nauczycielem wspomagającym od 28 sierpnia 2025 r.?

Odpowiedź:Od 28 sierpnia 2025 r. kwalifikacje nauczyciela wspomagającego należy oceniać z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Edukacji z 8 sierpnia 2025 r. Zasadniczo może nim być nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej, przygotowanie pedagogiczne oraz kwalifikacje nauczycielskie wymagane dla danego typu placówki lub stanowiska. Nowelizacja rozszerzyła katalog nauczycieli, którzy po ukończeniu studiów podyplomowych albo kursu kwalifikacyjnego z pedagogiki specjalnej mogą spełniać wymagania do współorganizowania kształcenia.

Pytanie: Czy nauczyciel wspomagający musi być obecny przez 20 godzin z dzieckiem?

Odpowiedź:Nie zawsze. Pensum 20 godzin oznacza tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć nauczyciela, a nie automatyczny obowiązek siedzenia przez 20 godzin przy jednym dziecku. Zakres obecności nauczyciela wspomagającego powinien wynikać z orzeczenia, IPET, wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka oraz organizacji pracy przedszkola. Przepisy wskazują, że nauczyciel współorganizujący kształcenie uczestniczy w zajęciach prowadzonych przez innych nauczycieli w miarę potrzeb.

Pytanie: Czy nauczyciel wspomagający może prowadzić zajęcia rewalidacyjne?

Odpowiedź:Tak, ale tylko wtedy, gdy posiada kwalifikacje odpowiednie do prowadzenia danego rodzaju zajęć. Samo zatrudnienie jako nauczyciel wspomagający nie oznacza automatycznie, że nauczyciel może prowadzić każde zajęcia rewalidacyjne. Dyrektor powinien sprawdzić, czy kwalifikacje nauczyciela odpowiadają potrzebom dziecka, rodzajowi niepełnosprawności oraz zakresowi zajęć przewidzianych w IPET.

Pytanie: Ilu nauczycieli wspomagających przypada na jedno dziecko z orzeczeniem?

Odpowiedź:Przepisy nie przewidują prostego przelicznika, np. „jeden nauczyciel wspomagający na jedno dziecko z orzeczeniem”. Liczbę nauczycieli i wymiar zatrudnienia ustala się na podstawie potrzeb dzieci, zaleceń z orzeczeń, IPET, organizacji pracy przedszkola oraz arkusza organizacji. W oddziale integracyjnym istotny jest natomiast limit liczby dzieci: co do zasady nie więcej niż 20 dzieci w oddziale, w tym nie więcej niż 5 dzieci niepełnosprawnych.

Pytanie: Czy zatrudnienie nauczyciela wspomagającego wymaga zgody rodziców?

Odpowiedź:Nie. Zgoda rodziców nie jest wymagana na samo zatrudnienie nauczyciela wspomagającego. To dyrektor organizuje pracę przedszkola i realizację kształcenia specjalnego, a w razie potrzeby uzgadnia kwestie organizacyjne z organem prowadzącym. Rodzice mają natomiast prawo uczestniczyć w pracach zespołu opracowującego IPET, otrzymać kopię IPET oraz wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka.

Pytanie: Czy nauczyciel wspomagający może być wychowawcą grupy?

Odpowiedź: Tak, przepisy nie wprowadzają ogólnego zakazu łączenia tych funkcji. Nauczyciel musi jednak spełniać wymagania do obu ról: mieć kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej do współorganizowania kształcenia oraz kwalifikacje do pracy jako nauczyciel przedszkola. Dyrektor powinien także prawidłowo ustalić pensum, zakres obowiązków i organizację pracy, aby funkcja wychowawcy nie ograniczała realizacji zaleceń z orzeczenia i IPET.