W praktyce przedszkolnej łączenie grup bywa traktowane jako wygodne rozwiązanie organizacyjne, szczególnie w sytuacjach, gdy obecna jest niewielka liczba dzieci, część nauczycieli chce wcześniej zakończyć pracę albo konieczne jest posprzątanie sal. Sytuacja ta jednak znacząco się komplikuje w okresach wzmożonej zachorowalności na grypę lub w razie potwierdzonych przypadków wszawicy w poszczególnych grupach. W takich okolicznościach pojawia się pytanie, czy łączenie grup jest działaniem dopuszczalnym z punktu widzenia przepisów oraz obowiązku zapewnienia dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w przedszkolu, który ciąży na dyrektorze placówki.

Podstawowym punktem odniesienia jest odpowiedzialność dyrektora przedszkola za organizację pracy placówki w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pobytu dzieci. Obowiązek ten wynika zarówno z przepisów prawa oświatowego, jak i z regulacji bhp obowiązujących w szkołach i placówkach oświatowych. Oznacza to, że każda decyzja organizacyjna, w tym także łączenie grup, powinna być oceniana przede wszystkim przez pryzmat potencjalnego ryzyka dla zdrowia dzieci, a nie wyłącznie z punktu widzenia wygody organizacyjnej, oszczędności kadrowych czy interesu pracowników.

Grypa jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową, a ryzyko jej rozprzestrzeniania się wzrasta wraz ze zwiększeniem liczby kontaktów pomiędzy dziećmi. Łączenie grup w okresach podwyższonej zachorowalności, zwłaszcza w sytuacji, gdy w danej grupie wystąpiły już potwierdzone przypadki grypy, prowadzi do intensyfikacji kontaktów i tym samym zwiększa prawdopodobieństwo transmisji wirusa.

Przepisy nie wprowadzają wprost zakazu łączenia grup w takich okolicznościach, jednak należy pamiętać, że działania dyrektora przedszkola muszą być racjonalne i proporcjonalneoraz podporządkowane obowiązkowi zapewnienia bezpiecznych warunków pobytu dzieci. Trudno uznać za działanie zgodne z tym obowiązkiem sytuację, w której dzieci z różnych grup są łączone wyłącznie z powodów organizacyjnych, takich jak wcześniejsze zakończenie pracy przez część personelu, mimo istnienia realnego ryzyka rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej.

Wszawica, choć nie jest chorobą zakaźną w rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, stanowi istotny problem higieniczny w placówkach wychowania przedszkolnego. Rozprzestrzenia się przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt głowa–głowa, a także pośrednio przez wspólne używanie przedmiotów, takich jak nakrycia głowy, szczotki czy elementy wyposażenia sali.

Jeżeli w danej grupie wystąpiły potwierdzone przypadki wszawicy, łączenie do niej dzieci z innych grup z powodów organizacyjnych, na przykład ze względu na sprzątanie sal lub niewielką liczbę dzieci, istotnie zwiększa ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się problemu. W takiej sytuacji decyzja o łączeniu grup może zostać uznana za sprzeczną z obowiązkiem zapewnienia dzieciom higienicznych warunków pobytu w przedszkolu, który ciąży na dyrektorze placówki.

Utrzymanie czystości i porządku w przedszkolu jest obowiązkiem placówki, realizowanym przez pracowników obsługi zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy. Organizowanie opieki nad dziećmi z różnych grup w jednej sali wyłącznie po to, aby umożliwić wcześniejsze sprzątanie pozostałych pomieszczeń, nie jest działaniem podejmowanym w interesie dziecii nie może stanowić samodzielnego uzasadnienia dla łączenia grup.

W okresach zwiększonego ryzyka zdrowotnego, takich jak wzmożona zachorowalność na grypę czy występowanie wszawicy, takie praktyki są szczególnie problematyczne. Sprzątanie i dezynfekcja pomieszczeń powinny być organizowane w sposób, który nie wymaga mieszania dzieci z różnych grup, na przykład poprzez odpowiednie ustalenie godzin pracy pracowników obsługi albo wykonywanie części prac po opuszczeniu sal przez dzieci. Takie rozwiązania pozwalają realizować obowiązki porządkowe bez zwiększania ryzyka zdrowotnego po stronie dzieci.

Częstym argumentem przemawiającym za łączeniem grup jest niewielka liczba dzieci obecnych danego dnia. Sama mała liczba dzieci nie stanowi jednak wystarczającego uzasadnienia do łączenia grupw sytuacji, gdy w przedszkolu występują potwierdzone przypadki grypy lub wszawicy. Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dotyczy każdego dziecka przez cały czas jego obecności w przedszkolu i nie może być podporządkowany wyłącznie organizacji czasu pracy nauczycieli ani dążeniu do wcześniejszego zakończenia pracy przez część personelu.

W okresach zwiększonej zachorowalności na choroby zakaźne lub w sytuacjach występowania problemów higienicznych łączenie grup w przedszkolu powinno być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe, stosowane wyłącznie wtedy, gdy jest rzeczywiście niezbędne i nie powoduje zwiększenia ryzyka dla zdrowia dzieci. Dyrektor, podejmując decyzje organizacyjne, powinien każdorazowo brać pod uwagę aktualną sytuację zdrowotną w placówce oraz możliwość zastosowania innych rozwiązań organizacyjnych, które nie prowadzą do intensyfikacji kontaktów pomiędzy dziećmi z różnych grup.

W sytuacji, gdy w przedszkolu występują potwierdzone przypadki grypy lub wszawicy, obawy rodziców związane z łączeniem grup należy uznać za uzasadnione. Rodzice mają prawo oczekiwać, że placówka będzie organizować opiekę w sposób minimalizujący ryzyko zdrowotne dla ich dziecka, a nie prowadzący do jego zwiększenia.

Choć przepisy nie wprowadzają wprost zakazu łączenia grup, dyrektor przedszkola ponosi odpowiedzialność za zapewnienie dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu. Jeżeli dziecko jest kierowane, nawet na krótki czas, do grupy, w której wystąpiły przypadki grypy lub wszawicy, wyłącznie z powodów organizacyjnych, takich jak sprzątanie sal, mała liczba dzieci czy wcześniejsze zakończenie pracy przez część nauczycieli, rodzice mogą zasadnie kwestionować takie decyzje jako nieracjonalne i sprzeczne z zasadą bezpieczeństwa.

W praktyce nie chodzi o to, że każde połączenie grup stanowi naruszenie prawa, lecz o to, że w warunkach zwiększonego ryzyka zdrowotnego dyrektor powinien wykazać, iż rozważył inne, mniej ryzykowne rozwiązania organizacyjne, zanim zdecydował się na łączenie dzieci z różnych grup.

Rodzice mają prawo reagować na sposób organizacji opieki w przedszkolu, jeżeli uznają, że narusza on dobro lub bezpieczeństwo dziecka. W pierwszej kolejności powinni zgłosić swoje zastrzeżenia dyrektorowi przedszkola, oczekując wyjaśnień oraz ewentualnej zmiany praktyki organizacyjnej, jeżeli stwarza ona podwyższone ryzyko zdrowotne.

Jeżeli problem nie zostanie rozwiązany, rodzice mogą:
• zwrócić się do organu prowadzącego przedszkole, wskazując, że podejmowane decyzje organizacyjne zwiększają ryzyko dla zdrowia dzieci,
• w sprawach dotyczących zagrożeń sanitarnych skierować sygnał do państwowej inspekcji sanitarnej, zwłaszcza gdy łączenie grup odbywa się mimo potwierdzonych przypadków chorób lub problemów higienicznych.

Takie działania nie stanowią „nadmiernych pretensji”, lecz są realizacją prawa rodziców do dbania o bezpieczeństwo i zdrowie dziecka, szczególnie w odniesieniu do dzieci w wieku przedszkolnym, które nie są w stanie samodzielnie kontrolować zasad higieny ani ograniczać ryzykownych kontaktów.

W przypadku złożenia skargi dyrektor przedszkola będzie musiał wykazać, że przyjęta organizacja pracy była uzasadniona i proporcjonalnado sytuacji. Argumenty czysto organizacyjne, takie jak ułatwienie sprzątania sal czy chęć wcześniejszego zakończenia pracy przez część personelu, co do zasady nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla łączenia grup w warunkach zwiększonego ryzyka zdrowotnego.

Jeżeli istniała możliwość zastosowania innych rozwiązań organizacyjnych, takich jak zmiana godzin pracy pracowników obsługi, wykonywanie sprzątania po opuszczeniu sal przez dzieci albo pozostawienie dzieci w dotychczasowych grupach, łączenie grup może zostać ocenione jako działanie sprzeczne z obowiązkiem zapewnienia dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w przedszkolu, za który odpowiada dyrektor placówki.