REKLAMA
REKLAMA
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa
REKLAMA

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:
Uwaga: w Karcie Nauczyciela przez „szkołę” bez bliższego określenia rozumie się również przedszkole. Wynika to z art. 3 pkt 2 KN. W pytaniach dotyczących nagród dyrektora i organu prowadzącego na podstawie art. 49 KN przyjmujemy realia publicznego przedszkola samorządowego.
Pytanie: Czy w Dniu Edukacji Narodowej, 14 października 2026 r., przedszkole może normalnie prowadzić zajęcia z dziećmi?
Odpowiedź: Tak. Dzień Edukacji Narodowej nie jest w przedszkolu dniem wolnym od zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ani dniem wolnym od pracy.
Art. 74 Karty Nauczyciela stanowi, że 14 października jest wolny od zajęć lekcyjnych. Przepis ten nie oznacza jednak zamknięcia przedszkola ani zwolnienia go z realizowania zajęć właściwych wychowaniu przedszkolnemu. Przedszkole funkcjonuje w czasie pracy ustalonym przez organ prowadzący i może tego dnia zorganizować uroczystość z okazji DEN, ale powinno zapewnić dzieciom opiekę zgodnie z organizacją pracy placówki. Sam art. 74 KN nie daje podstawy do skrócenia czasu pracy przedszkola.
Pytanie: Czy nauczyciel, który po złożeniu wniosku o nagrodę organu prowadzącego przeszedł na emeryturę, może otrzymać nagrodę w październiku?
Odpowiedź: Nie, jeżeli lokalna uchwała wymaga, aby osoba otrzymująca nagrodę była nauczycielem zatrudnionym w przedszkolu w chwili jej przyznania.
Zasady nagród dyrektora i organu prowadzącego określa organ prowadzący w uchwale wydanej na podstawie art. 49 ust. 2 KN. Jeżeli uchwała przewiduje nagrody dla „nauczycieli zatrudnionych” w jednostkach oświatowych, warunek zatrudnienia powinien być spełniony w chwili przyznawania nagrody. Samo wcześniejsze złożenie wniosku nie powoduje nabycia prawa do nagrody. Należy jednak każdorazowo sprawdzić dokładne brzmienie lokalnej uchwały.
Nie należy w tym przypadku stosować rozporządzenia MEN z 10 sierpnia 2009 r. jako podstawy przyznawania nagrody burmistrza czy prezydenta miasta. Rozporządzenie to reguluje nagrody ministra, kuratora oświaty i organów sprawujących nadzór pedagogiczny.
Pytanie: Czy nagrodę z okazji Dnia Edukacji Narodowej należy wliczyć do podstawy świadczeń chorobowych, jeżeli przepisy płacowe stanowią, że pracownik zachowuje do niej prawo także podczas choroby?
Odpowiedź: Nie. Jeżeli pracownik zachowuje prawo do nagrody za okres pobierania świadczeń chorobowych i nagroda jest za ten okres wypłacana, nie uwzględnia się jej ponownie w podstawie zasiłku. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej do podstawy wymiaru zasiłku nie wlicza się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo za okres pobierania zasiłku i które są za ten okres wypłacane. Jeżeli zatem regulamin wynagradzania pracownika administracji lub obsługi wyraźnie przewiduje zachowanie nagrody również podczas absencji chorobowej, składnika tego nie należy uwzględniać w podstawie. Sama okoliczność, że od nagrody naliczono składki, nie rozstrzyga jeszcze sposobu jej uwzględnienia w podstawie zasiłku.
Pytanie: Czy nagrodę dyrektora z okazji Dnia Edukacji Narodowej należy wliczyć do podstawy zasiłku, jeżeli przepisy nie stanowią, że nauczyciel zachowuje do niej prawo podczas choroby?
Odpowiedź: Tak, co do zasady należy ją uwzględnić.
Jeżeli zasady przyznawania nagrody nie przewidują zachowania prawa do niej za okres pobierania zasiłku i pracodawca nie może wykazać, że nagroda jest faktycznie wypłacana również za okres choroby, stosuje się zasadę jej uwzględnienia w podstawie. ZUS podaje w swoim komentarzu dokładnie przykład nagrody dyrektora wypłaconej z okazji Dnia Edukacji Narodowej: gdy regulamin nie wskazuje okresu, za jaki nagroda przysługuje, ani zachowania prawa do niej podczas choroby, nagrodę dolicza się do wynagrodzenia za miesiąc wypłaty w faktycznej wysokości, bez uzupełniania.
Samo zróżnicowanie wysokości nagród nie jest odrębną przesłanką ustawową, ale może potwierdzać ich uznaniowy charakter. Decydujące znaczenie ma to, czy pracownik zachowuje prawo do konkretnego składnika za czas pobierania świadczeń chorobowych.
Pytanie: Czy środki z kosztów pośrednich projektu unijnego można przeznaczyć na zwiększenie nagród pracowników administracji przedszkola?
Odpowiedź: Nie można tego przesądzić wyłącznie na podstawie faktu, że projekt przewiduje koszty pośrednie. Taka wypłata jest możliwa tylko wtedy, gdy pozwalają na nią zasady projektu, plan finansowy jednostki oraz regulamin wynagradzania.
Nagrody pracowników administracji przedszkola samorządowego nie są wypłacane ze specjalnego funduszu z art. 49 KN. Warunki przyznawania takich nagród mogą być określone w regulaminie wynagradzania pracowników samorządowych. Jednocześnie jednostka sektora finansów publicznych może ponosić wydatki wyłącznie na cele i w wysokości wynikających z właściwego planu finansowego. Nie należy więc przyjmować automatycznie, że ryczałt na koszty pośrednie jest swobodną pulą, którą dyrektor może przeznaczyć na nagrody. Trzeba każdorazowo sprawdzić dokumentację i wytyczne konkretnego projektu.
Pytanie: Czy nauczyciel zachowuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, których nie zrealizował z powodu udziału w oficjalnej uroczystości wręczenia nagrody z okazji DEN?
Odpowiedź: Tak, jeżeli nieodbycie zajęć nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel pozostawał gotowy do ich realizacji, np. wykonywał w tym czasie zadanie przydzielone przez dyrektora.
Od 1 stycznia 2026 r. (z mocą od 1 września 2025 r.) art. 35 ust. 3e KN jednoznacznie przewiduje wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeżeli przyczyna ich niezrealizowania nie dotyczy nauczyciela i nauczyciel był gotowy do prowadzenia zajęć. MEN wyjaśnia również, że nauczyciel może w tym czasie wykonywać inne zadanie statutowe powierzone przez dyrektora. Jeżeli zatem dyrektor skierował nauczyciela na oficjalną uroczystość albo powierzył mu udział w niej jako zadanie związane z reprezentowaniem przedszkola, istnieje podstawa do zachowania wynagrodzenia. Inaczej należy ocenić sytuację, w której nauczyciel samodzielnie opuszcza zaplanowane zajęcia w celu udziału w uroczystości.
Pytanie: Czy przedszkole może pobierać od nauczycieli częściową odpłatność za spotkanie integracyjne z okazji Dnia Nauczyciela współfinansowane z ZFŚS?
Odpowiedź: Tak, jeżeli taki sposób finansowania odpowiada regulaminowi ZFŚS. Nie w każdym przypadku wysokość udziału pracownika musi jednak być zróżnicowana według kryterium socjalnego.
Jeżeli pracownik otrzymuje indywidualną, ulgową usługę lub świadczenie, wysokość dopłaty z Funduszu należy uzależnić od jego sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Inaczej może być w przypadku ogólnodostępnej imprezy integracyjnej organizowanej dla wszystkich osób uprawnionych. Sąd Najwyższy uznał, że art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS nie dotyczy całej działalności socjalnej i regulamin może przewidywać powszechną dostępność na równych zasadach do imprez integracyjnych. Zasady finansowania i ewentualnych dopłat uczestników powinny wynikać z regulaminu Funduszu.
Podstawa prawna:
Pytanie: Co dzieje się ze środkami z 1-procentowego funduszu nagród, które nie zostały wykorzystane do końca roku?
Odpowiedź: Dyrektor nie może samodzielnie przeznaczyć tych środków na inny cel, a niewykorzystana kwota nie zwiększa automatycznie funduszu nagród w następnym roku.
Art. 49 KN wymaga utworzenia w budżecie organu prowadzącego specjalnego funduszu na nagrody w wysokości co najmniej 1% planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych nauczycieli. Ewentualne zmiany w planie wydatków odbywają się według zasad gospodarki budżetowej i nie należą do samodzielnej decyzji dyrektora przedszkola. Co do zasady niezrealizowane wydatki budżetu JST wygasają z końcem roku budżetowego. Ustawa przewiduje możliwość wskazania określonych wydatków jako niewygasających, ale jest to szczególny tryb i nie oznacza automatycznego „przeniesienia” niewykorzystanej puli nagród na następny rok.
Pytanie: Czy nagrodę dyrektora można przyznać lub wypłacić dopiero w marcu, jeżeli w październiku zabrakło środków?
Odpowiedź: Nie można przyjąć takiej zasady automatycznie. Trzeba rozróżnić późniejsze przyznanie nagrody od opóźnienia wypłaty nagrody już przyznanej.
Termin przyznawania nagród dyrektora i organu prowadzącego może wynikać z lokalnej uchwały wydanej na podstawie art. 49 ust. 2 KN. Jeżeli uchwała pozwala w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać nagrodę w innym terminie, trzeba ocenić, czy konkretny przypadek spełnia ten warunek i czy w planie finansowym są środki na wypłatę. Sam brak środków w październiku nie powinien być automatycznie uznawany za wystarczającą podstawę odstąpienia od zasad określonych w uchwale. Jeżeli natomiast nagroda została już formalnie przyznana, późniejsza wypłata jest kwestią wykonania powstałego zobowiązania, a nie „przyznania nagrody w innym terminie”.
Pytanie: Czy osoba zatrudniona w przedszkolu jednocześnie jako nauczyciel i pracownik administracyjny może otrzymać dwie nagrody?
Odpowiedź: Tak, jeżeli odrębnie spełnia warunki przyznania każdej z nich.
Zatrudnienie nauczycielskie i zatrudnienie na stanowisku administracyjnym podlegają różnym zasadom wynagradzania. Nagroda nauczyciela może zostać przyznana ze specjalnego funduszu utworzonego na podstawie art. 49 KN, natomiast możliwość przyznania nagrody pracownikowi samorządowemu może wynikać z regulaminu wynagradzania. Nie ma przeszkody, aby osoba pozostająca w dwóch odrębnych stosunkach pracy otrzymała nagrodę z każdego tytułu, jeśli spełnia odpowiednie kryteria. Sam Dzień Edukacji Narodowej nie tworzy jednak prawa pracownika administracji do dodatkowej nagrody.
Pytanie: Czy przed wygaśnięciem stosunku pracy można przyznać nagrodę nauczycielowi pozostającemu w stanie nieczynnym za wcześniejsze osiągnięcia?
Odpowiedź: Tak, jeżeli nauczyciel spełnia kryteria wynikające z lokalnej uchwały w sprawie nagród.
Nauczyciel w stanie nieczynnym nadal pozostaje w stosunku pracy aż do jego wygaśnięcia i zachowuje w tym czasie prawo do świadczeń pracowniczych. Przepisy art. 49 KN nie wprowadzają ogólnej zasady, zgodnie z którą nagroda dyrektora musi dotyczyć wyłącznie osiągnięć z ostatniego roku szkolnego. Decydujące znaczenie mają kryteria określone w uchwale organu prowadzącego. Nagroda powinna jednak odnosić się do osiągnięć w pracy dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej lub realizacji innych zadań statutowych, a nie stanowić wyłącznie gratyfikacji za sam fakt wieloletniej pracy czy przejścia na emeryturę.
Pytanie: Czy przy ubieganiu się o nagrodę ministra dwuletni staż pracy należy liczyć tylko z ostatniej umowy, jeżeli nauczyciel miał przerwę w zatrudnieniu?
Odpowiedź: Nie. Sama przerwa w zatrudnieniu nie powoduje rozpoczęcia liczenia wymaganego stażu od początku.
Rozporządzenie wymaga, aby nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 2 lata, ale nie ustanawia wymogu, aby był to okres nieprzerwany ani wynikający wyłącznie z ostatniej umowy. We wniosku podaje się „staż pracy w szkole”. Można więc uwzględnić wcześniejsze okresy pracy nauczycielskiej. Jednocześnie wniosek dyrektora o nagrodę ministra składa się dla nauczyciela aktualnie zatrudnionego w danej szkole, a zatem również w przedszkolu objętym tymi przepisami.
Podstawa prawna:
Pytanie: Czy nauczycielowi, który w roku szkolnym 2025/2026 korzystał z urlopu dla poratowania zdrowia i wrócił do pracy we wrześniu 2026 r., można przyznać nagrodę dyrektora z okazji DEN?
Odpowiedź: Tak, jeżeli spełnia kryteria określone przez organ prowadzący.
Korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia nie powoduje utraty możliwości otrzymania nagrody po powrocie do pracy. Ocena, czy istnieją podstawy do jej przyznania, powinna odnosić się do osiągnięć nauczyciela i kryteriów wynikających z lokalnej uchwały. Jeżeli uchwała nie ogranicza okresu, za który oceniane są osiągnięcia, można brać pod uwagę również pracę nauczyciela sprzed urlopu. Dla nagrody dyrektora i organu prowadzącego ustawowy minimalny okres pracy wynosi rok, a nie 2 lata.
Pytanie: Czy nauczyciel może otrzymać nagrodę dyrektora po przepracowaniu w przedszkolu jednego roku?
Odpowiedź: Tak.
Art. 49 ust. 2 KN wymaga, aby przy określaniu zasad nagród dyrektora i organu prowadzącego uwzględniono zasadę, że nagroda może zostać przyznana nauczycielowi po przepracowaniu w szkole co najmniej roku. Ponieważ w rozumieniu KN pojęcie szkoły obejmuje także przedszkole, zasada ta dotyczy również nauczyciela przedszkola.
Pytanie: Czy roczny staż wystarczy także do otrzymania nagrody kuratora oświaty lub ministra?
Odpowiedź: Nie. W przypadku nagrody kuratora i ministra wymagane są co najmniej 2 lata pracy w szkole.
Należy rozróżnić dwa rodzaje nagród. Dla nagród dyrektora i organu prowadzącego art. 49 ust. 2 KN przewiduje co najmniej rok pracy. W przypadku nagród finansowanych z budżetów wojewodów oraz budżetu ministra art. 49 ust. 3 KN oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia z 10 sierpnia 2009 r. wymagają co najmniej 2 lat pracy.
Opracowano na podstawie odpowiedzi ekspertów Portalu Przedszkolnego.