Zasady naboru dzieci do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych zostały szczegółowo uregulowane wustawie z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 131 ust. 2 tej ustawy, w pierwszym etapie rekrutacji obowiązują kryteria ustawowe, czyli jednakowe dla wszystkich placówek w całej Polsce. Należą do nich m.in. wielodzietność rodziny kandydata, niepełnosprawność dziecka, jego rodzica lub rodzeństwa, samotne wychowywanie dziecka czy objęcie pieczą zastępczą.

Jeśli po zastosowaniu tych kryteriów nadal liczba kandydatów przewyższa liczbę miejsc, następuje drugi etap rekrutacji , w którym bierze się pod uwagę kryteria samorządowe– ustalane przez organ prowadzący, najczęściej gminę. Ich liczba nie może być większa niż sześć, a każdemu z nich przypisuje się określoną liczbę punktów.

Nie. Szkoła podstawowa ani przedszkole nie mogą samodzielnie wprowadzać dodatkowych kryteriów rekrutacyjnych, nawet jeśli zostały one uzgodnione z organem prowadzącym. Taki zapis – np. że w przypadku równorzędnych wyników stosuje się dodatkowe kryteria, jak zamieszkiwanie w obwodzie szkoły czy wiek dziecka –narusza przepisy art. 131 ust. 4–6 ustawy Prawo oświatowe.

Zgodnie z przepisami, jedynym podmiotem uprawnionym do określania kryteriów drugiego etapu rekrutacji jest organ prowadzący, czyli np. rada gminy. Wprowadzenie dodatkowego zapisu w regulaminie rekrutacyjnym szkoły lub przedszkola stanowiłoby więc działanie bez podstawy prawnej.

Zarówno przedszkola, jak i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych czy inne formy wychowania przedszkolnego (np. punkty przedszkolne), działające w ramach jednego organu prowadzącego, muszą stosować te same zasady rekrutacji. Dotyczy to zarówno kryteriów ustawowych, jak i samorządowych.

Oznacza to, że żadna placówka nie może we własnym zakresie uzupełniać katalogu kryteriów o dodatkowe punkty selekcyjne ,nawet jeśli robi to wyłącznie „na wypadek równorzędnych wyników”. Takie działanie mogłoby zostać zakwestionowane np. w postępowaniu skargowym lub sądowym jako naruszenie zasad równego dostępu do edukacji.

Częstą praktyką placówek jest chęć uwzględniania dodatkowych czynników, takich jak miejsce zamieszkania w obwodzie szkoły czy wiek dziecka (np. preferowanie starszych przedszkolaków). Jeśli kryteria te nie zostały wprost przyjęte przez organ prowadzący jako element kryteriów samorządowych, nie można ich stosować.

Wszelkie takie zapisy powinny być zgłaszane na etapie uchwalania uchwały rekrutacyjnej przez radę gminy, a nie dopisywane lokalnie przez dyrektorów czy rady pedagogiczne w regulaminach rekrutacji.

Choć praktyka pokazuje, że w niektórych sytuacjach dodatkowe kryteria rekrutacyjne mogłyby pomóc w sprawiedliwym rozstrzyganiu naboru, przepisy prawa oświatowego nie przewidują takiej możliwości na poziomie pojedynczej placówki. Rekrutacja do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych musi odbywać się zgodnie z przepisami ustawowymi i samorządowymi – bez samodzielnego rozszerzania ich katalogu.