Ustawodawca uznał zawód psychologa za zawód zaufania publicznego, wymagający ustawowej regulacji. Celem ustawy jest:

• określenie, kto ma prawo wykonywać zawód psychologa,
• uregulowanie zasad wykonywania zawodu,
• wprowadzenie samorządu zawodowego psychologów,
• ustanowienie zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Po wejściu w życie ustawy tytuł „psycholog” będzie objęty ochroną prawną. Posługiwać się nim będzie mogła wyłącznie osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu i wpisana do Rejestru Psychologów.

Do Rejestru Psychologów będzie mogła zostać wpisana osoba, która m.in.:

• ukończyła w RP studia magisterskie na kierunku psychologia (w systemie 3+2 lub jednolite),
• albo posiada uznany dyplom zagraniczny,
• albo posiada kwalifikacje uznane na podstawie przepisów UE,
• korzysta z pełni praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych,
• nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego,
• zna język polski w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu.

Zmiany w Karcie Nauczyciela wprowadzą dodatkowe warunki zatrudnienia na stanowisku nauczyciela psychologa.

Nie będzie można zatrudnić nauczyciela psychologa, jeżeli:

• nie posiada prawa wykonywania zawodu psychologa,
• toczy się wobec niego postępowanie dyscyplinarne psychologów,
• zawieszono lub ograniczono jego prawo wykonywania zawodu,
• został prawomocnie ukarany karą ograniczenia zakresu czynności – w zakresie obejmującym zadania psychologa szkolnego,
• został prawomocnie ukarany karą zawieszenia prawa wykonywania zawodu.

Przed nawiązaniem stosunku pracy nauczyciel psycholog będzie zobowiązany przedstawić dyrektorowi zaświadczenie z Rejestru Psychologów. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy kolejny stosunek pracy w tej samej szkole zostanie nawiązany w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania poprzedniego. Warto podkreślić, że nowe regulacje mają znaczenie nie tylko dla szkół, ale również dla przedszkoli – zarówno publicznych, jak i niepublicznych. Przedszkola coraz częściej zatrudniają specjalistów, w tym psychologów, w związku z rosnącymi potrzebami dzieci oraz obowiązkami wynikającymi z przepisów o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Po wejściu w życie ustawy dyrektor przedszkola będzie zobowiązany weryfikować, czy zatrudniony psycholog posiada prawo wykonywania zawodu oraz czy figuruje w Rejestrze Psychologów. Zmiany wpłyną więc bezpośrednio na politykę kadrową przedszkoli oraz sposób planowania zatrudnienia specjalistów. Dla dyrektora przedszkola oznacza to konieczność dostosowania procedur rekrutacyjnych i dokumentacyjnych do nowych wymogów ustawowych.

Ustawa przewiduje nowe sytuacje, w których stosunek pracy wygaśnie z mocy prawa, m.in. w przypadku:

• stwierdzenia, że zatrudnienie nastąpiło z naruszeniem ustawowych warunków,
• skreślenia z Rejestru Psychologów,
• prawomocnego orzeczenia kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu (od roku do 5 lat),
• pozbawienia prawa wykonywania zawodu.

Dodatkowo stosunek pracy będzie podlegał rozwiązaniu bez wypowiedzenia w przypadku prawomocnego orzeczenia kary ograniczenia zakresu czynności, jeżeli ograniczenie obejmuje zadania nauczyciela psychologa.

Obecnie, na podstawie art. 15 Prawa oświatowego, w uzasadnionych przypadkach możliwe jest zatrudnienie osoby niebędącej nauczycielem, za zgodą kuratora oświaty. Nowelizacja zmienia tę regulację – po wejściu w życie ustawy zatrudniona będzie mogła być wyłącznie osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu psychologa. Oznacza to, że nie będzie już możliwe zatrudnianie studentów psychologii na stanowisku psychologa szkolnego – nawet za zgodą kuratora.

Nowe przepisy wpłyną również na procedurę awansu zawodowego nauczyciela psychologa. Zajęcia otwarte prowadzone w trakcie przygotowania do zawodu nie będą mogły być realizowane indywidualnie z uczniem, jeżeli mogłoby to naruszyć tajemnicę zawodową psychologa.

Psycholog jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem świadczeń psychologicznych.

Świadczeniami tymi są m.in.:

• diagnoza psychologiczna,
• opiniowanie psychologiczne,
• orzekanie psychologiczne,
• udzielanie pomocy psychologicznej,
• prowadzenie psychoterapii (jeżeli posiada uprawnienia).

Tajemnica może zostać uchylona wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie, m.in. gdy:

• wynika to z odrębnych przepisów,
• zagrożone jest życie lub zdrowie,
• odbiorca świadczenia wyrazi pisemną zgodę,
• informacje przekazywane są w celu dalszego leczenia,
• psycholog składa wyjaśnienia w postępowaniu dyscyplinarnym.

Zmiany dotyczące zatrudniania i awansu nauczycieli psychologów wejdą w życie po upływie 2 lat i 3 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Oznacza to, że dyrektorzy szkół i przedszkoli mają czas na przygotowanie się do nowych obowiązków – w szczególności do weryfikacji prawa wykonywania zawodu przez zatrudnionych psychologów.