Najważniejszą zmianą przewidzianą w projekcie rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego jest przywrócenie monitorowania jako odrębnej formy nadzoru pedagogicznego. Takie rozwiązanie funkcjonowało do końca roku szkolnego 2020/2021, obok kontroli oraz wspomagania. Po zmianach monitorowanie ma ponownie stać się samodzielnym narzędziem nadzorczym.

Zgodnie z założeniami projektu monitorowanie ma służyć przede wszystkim systematycznemu pozyskiwaniu informacji o funkcjonowaniu szkół i placówek, identyfikowaniu problemów oraz wskazywaniu obszarów wymagających wsparcia lub dalszych działań nadzorczych. Resort edukacji podkreśla, że monitorowanie ma być mniej obciążające organizacyjnie niż kontrola, ale jednocześnie ma dostarczać kuratorom danych potrzebnych do oceny określonych zjawisk w systemie oświaty.

W praktyce może to oznaczać, że szkoły i placówki będą częściej proszone o przekazywanie danych, wypełnianie arkuszy monitorowania albo udzielanie informacji na temat wybranych obszarów pracy. Nie będzie to jednak kontrola w klasycznym znaczeniu – celem monitorowania ma być rozpoznanie sytuacji, a nie bezpośrednie sprawdzanie zgodności działania szkoły z przepisami w trybie kontrolnym.

Projekt zakłada, że w ramach monitorowania będzie można zbierać również dane o wypadkach oraz innych zdarzeniach nadzwyczajnych w szkołach i placówkach. To istotna zmiana z perspektywy dyrektorów, ponieważ obszar bezpieczeństwa uczniów i wychowanków może zostać objęty bardziej systematycznym pozyskiwaniem informacji.

Dla przedszkoli, szkół i placówek oznacza to potrzebę szczególnej dbałości o dokumentację dotyczącą bezpieczeństwa, wypadków, interwencji, procedur oraz działań podejmowanych po zdarzeniach nadzwyczajnych. Jeżeli monitorowanie obejmie ten obszar, dyrektor powinien mieć możliwość szybkiego wykazania, jakie działania zostały podjęte, jakie procedury obowiązują w placówce i w jaki sposób analizowane są sytuacje zagrażające bezpieczeństwu.

Projektowane przepisy mają wpłynąć również na treść planów nadzoru pedagogicznego. Plan nadzoru kuratora oświaty ma określać m.in. zakres monitorowania, typy szkół i rodzaje placówek objętych monitorowaniem oraz ich liczbę. Dodatkowo plan ma wskazywać liczbę i tematykę konferencji oraz narad organizowanych przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny.

Ważna jest także data przejściowa. Plany nadzoru pedagogicznego opracowane na rok szkolny 2026/2027 na podstawie dotychczasowych przepisów będą musiały zostać dostosowane do nowych rozwiązań do 15 września 2026 r.

Dla dyrektorów oznacza to konieczność śledzenia komunikatów kuratorium już na początku roku szkolnego. Jeżeli rozporządzenie wejdzie w życie w projektowanym terminie, wrzesień może przynieść aktualizację planów nadzoru i nowe informacje o obszarach, które będą monitorowane.

Projekt przewiduje, że monitorowanie zaplanowane w planie nadzoru pedagogicznego kuratora oświaty będzie przeprowadzane z wykorzystaniem arkusza zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

To rozwiązanie ma ujednolicić sposób zbierania danych. Dyrektorzy powinni więc spodziewać się, że monitorowanie będzie miało określoną strukturę i będzie prowadzone według przygotowanego formularza. W praktyce warto zadbać o to, aby dane w dokumentacji szkolnej, przedszkolnej i kadrowej były aktualne, spójne i łatwe do zebrania.

Z dostępnych omówień projektu wynika, że zmiany mają dotyczyć również nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez dyrektora szkoły lub placówki. Do obowiązków dyrektora ma zostać dodane prowadzenie monitorowania oraz określanie jego zakresu w planie nadzoru pedagogicznego szkoły lub placówki.

To szczególnie ważne dla dyrektorów przedszkoli i szkół, którzy co roku przygotowują plan nadzoru pedagogicznego. Po wejściu w życie nowych przepisów plan ten może wymagać uzupełnienia o obszary monitorowania, np. dotyczące realizacji podstawy programowej, bezpieczeństwa, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, frekwencji, dokumentacji, organizacji pracy specjalistów lub innych zagadnień wskazanych jako istotne w danym roku szkolnym.

Projektowane rozporządzenie przewiduje także zmianę w dokumentowaniu czynności kontrolnych. Protokół kontroli będzie mógł być sporządzony w postaci elektronicznej i podpisany przez kontrolującego oraz dyrektora szkoły lub placówki z użyciem podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego.

To rozwiązanie ma uprościć obieg dokumentów i ograniczyć konieczność osobistego stawiennictwa dyrektora w urzędzie organu nadzoru. W praktyce dyrektorzy powinni sprawdzić, czy mają aktywny profil zaufany albo możliwość posługiwania się inną formą podpisu elektronicznego. Warto zrobić to wcześniej, a nie dopiero w chwili otrzymania dokumentu do podpisu.

Projekt zakłada również, że nadal będzie możliwe sporządzanie protokołów w wersji papierowej, ale ma zniknąć obowiązek parafowania każdej strony dokumentu.

Zmiany mają objąć także organizację pracy kuratoriów oświaty. Projekt przewiduje uzupełnienie wykazu stanowisk wymagających kwalifikacji pedagogicznych o stanowisko głównego wizytatora. Według omówienia projektu nowe stanowisko ma odpowiadać na większą złożoność spraw prowadzonych w kuratoriach oraz stworzyć bardziej przejrzystą ścieżkę awansu dla doświadczonych pracowników nadzoru.

Dla dyrektorów ta zmiana ma znaczenie pośrednie. Może jednak wpłynąć na organizację pracy kuratorium, podział zadań między wizytatorów i sprawność prowadzenia działań nadzorczych.

Proponowany termin wejścia w życie rozporządzenia to 1 września 2026 r. Oznacza to, że nowe przepisy mają obowiązywać od początku roku szkolnego 2026/2027.

Ponieważ na razie mówimy o projekcie, dyrektorzy powinni śledzić dalsze prace legislacyjne. Już teraz warto jednak przygotować się organizacyjnie do powrotu monitorowania, zwłaszcza w zakresie planu nadzoru pedagogicznego, dokumentacji bezpieczeństwa, dostępu do danych i obsługi podpisu elektronicznego.

Planowane zmiany w nadzorze pedagogicznym mają przywrócić monitorowanie jako odrębną formę nadzoru. Dla dyrektorów oznacza to więcej systematycznego zbierania danych, konieczność uwzględnienia monitorowania w planie nadzoru oraz większe znaczenie rzetelnej, aktualnej dokumentacji. Jednocześnie projekt przewiduje rozwiązania upraszczające pracę, m.in. możliwość elektronicznego podpisywania protokołów kontroli.