Dyrektor przedszkola, oddziału przedszkolnego ani poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie mogą zdecydować za rodziców, czy dziecko zostanie zapisane do klasy I. Decyzja o rozpoczęciu nauki w szkole podstawowej należy do rodziców, którzy wykonują władzę rodzicielską. Zadaniem dyrektora i nauczycieli jest natomiast rzetelne udokumentowanie obserwacji dziecka, przygotowanie informacji o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole oraz udzielenie dziecku i rodzicom pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Przedszkole nie może samodzielnie przekazać szkole informacji o gotowości szkolnej dziecka bez podstawy prawnej lub zgody rodziców.

Co do zasady to rodzice decydują o wyborze szkoły dla dziecka i o tym, czy dziecko rozpocznie naukę w klasie I. Dotyczy to także sytuacji, w której nauczyciele, psycholog lub dyrektor mają wątpliwości co do gotowości szkolnej dziecka.

Dyrektor przedszkola, oddziału przedszkolnego ani poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie posiadają kompetencji do zakazania rodzicom zapisania dziecka do szkoły. Nie mogą też wydać decyzji, że dziecko „nie może” rozpocząć nauki w klasie I, jeżeli rodzice nie występują o odroczenie obowiązku szkolnego.

Jeżeli rodzice chcą, aby dziecko rozpoczęło naukę w klasie I, dyrektor może przedstawić im swoje obserwacje, wskazać trudności dziecka, zaproponować konsultację w poradni i objęcie dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Nie może jednak zastąpić decyzji rodziców własną oceną.

Nauczyciele prowadzący wychowanie przedszkolne dokonują obserwacji pedagogicznych i przygotowują diagnozę gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole. Na tej podstawie rodzice otrzymują informację o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej.

Dokument ten ma charakter informacyjny. Nie jest świadectwem ukończenia przedszkola ani oddziału przedszkolnego. Nie jest też decyzją, która przesądza o tym, czy dziecko może rozpocząć naukę w szkole.

Informacja o gotowości szkolnej powinna rzetelnie opisywać poziom funkcjonowania dziecka, jego mocne strony, trudności, potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz obszary wymagające dalszego wsparcia. Może wskazywać, że dziecko ma trudności z przestrzeganiem zasad, funkcjonowaniem w grupie, regulacją emocji, współpracą z dorosłymi albo wykonywaniem poleceń. Nie może jednak zawierać rozstrzygnięcia, że dziecko nie zostanie przyjęte do klasy I.

Informacja o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej jest przekazywana rodzicom. To rodzice decydują, czy udostępnią ją szkole, w której dziecko rozpocznie naukę.

Przedszkole albo oddział przedszkolny nie powinny samodzielnie przekazywać tego dokumentu szkole podstawowej, do której dziecko zostanie zapisane, jeżeli nie ma do tego podstawy prawnej albo zgody rodziców. Przekazanie informacji dotyczących funkcjonowania dziecka bez właściwej podstawy mogłoby naruszać przepisy o ochronie danych osobowych oraz zasady poufności dokumentacji dziecka.

Jeżeli z obserwacji nauczycieli wynika, że dziecko ma poważne trudności w funkcjonowaniu w grupie, dyrektor powinien przede wszystkim zadbać o prawidłową dokumentację działań podejmowanych przez placówkę.

W takiej sytuacji warto:

• Sporządzać notatki z obserwacji funkcjonowania dziecka podczas zajęć.
• Dokumentować trudności dziecka w zakresie przestrzegania zasad, relacji z rówieśnikami i reagowania na polecenia dorosłych.
• Organizować spotkania z rodzicami i omawiać z nimi bieżące potrzeby dziecka.
• Proponować konsultację w poradni psychologiczno-pedagogicznej.
• Wskazać rodzicom możliwość ubiegania się o odroczenie obowiązku szkolnego, jeżeli trudności dziecka są na tyle istotne, że mogą utrudniać rozpoczęcie nauki w klasie I.
• Objąć dziecko pomocą psychologiczno-pedagogiczną w zakresie możliwym do realizacji w placówce.
• Przygotować rzetelną informację o gotowości szkolnej, uwzględniającą zarówno postępy dziecka, jak i obszary wymagające wsparcia.

Dyrektor powinien więc działać wspierająco i dokumentacyjnie, a nie decyzyjnie. Nie może narzucić rodzicom wyboru szkoły ani zmusić ich do odroczenia rozpoczęcia nauki.

Jeżeli poradnia psychologiczno-pedagogiczna nie jest w stanie przeprowadzić badania z powodu zachowania dziecka, nie oznacza to automatycznie, że dyrektor przedszkola może zablokować rozpoczęcie przez dziecko nauki w szkole.

Brak opinii poradni może mieć znaczenie wtedy, gdy rodzice chcieliby ubiegać się o określone rozstrzygnięcie wymagające takiego dokumentu, np. odroczenie obowiązku szkolnego. Jeżeli jednak rodzice nie występują o odroczenie i chcą zapisać dziecko do klasy I, sama niemożność przeprowadzenia badania w poradni nie daje dyrektorowi przedszkola kompetencji do odmowy.

Jeżeli dziecko realizuje obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne poza przedszkolem lub szkołą, dyrektor powinien monitorować, czy rodzice spełniają warunki określone przy udzieleniu zgody na taką formę realizacji obowiązku.

Jeżeli rodzice realizują wymagania wskazane przez dyrektora, np. zapewniają dziecku udział w uzgodnionych zajęciach, współpracują z placówką i umożliwiają obserwację dziecka, sama trudność dziecka w przestrzeganiu zasad nie musi jeszcze oznaczać naruszenia warunków edukacji domowej.

Inaczej należałoby ocenić sytuację, gdyby rodzice przestali współpracować z placówką, nie realizowali ustalonych warunków albo uniemożliwiali ocenę funkcjonowania dziecka. Wtedy dyrektor powinien przeanalizować, czy istnieją podstawy do podjęcia działań przewidzianych w przepisach dotyczących spełniania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem lub szkołą.

Rodzic może rozważać zapisanie dziecka do szkoły innej niż rejonowa, w tym do szkoły alternatywnej, jeżeli taka szkoła prowadzi nabór i może przyjąć dziecko. Nie zmienia to jednak faktu, że szkoła rejonowa ma znaczenie przy kontroli spełniania obowiązku szkolnego.

Jeżeli dziecko zostanie przyjęte do szkoły innej niż obwodowa, rodzice powinni dopilnować formalności związanych ze spełnianiem obowiązku szkolnego. Dyrektor szkoły obwodowej nie decyduje o gotowości szkolnej dziecka na podstawie dokumentów z przedszkola, ale może monitorować, czy dziecko realizuje obowiązek szkolny.

W tej sytuacji dyrektor oddziału przedszkolnego powinien ograniczyć się do działań mieszczących się w jego kompetencjach: przygotowania informacji o gotowości szkolnej, udzielenia rodzicom wskazówek, zaproponowania wsparcia i udokumentowania obserwacji.